HomeVamana PuranaAdh. 4Shloka 50
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Sati's Death & Virabhadra, Shloka 50

Sati’s Death and the Assault on Daksha’s Sacrifice: Virabhadra versus the Devas

चक्रे निगीर्णे गणनायकेन क्रोधातिरक्तो ऽसितचारुनेत्रः मुरारिरभ्येत्य गणाधिपेन्द्रमुत्क्षिप्य वेगाद् भुवि निष्पिपपेष

cakre nigīrṇe gaṇanāyakena krodhātirakto 'sitacārunetraḥ murārirabhyetya gaṇādhipendramutkṣipya vegād bhuvi niṣpipapeṣa

ครั้นผู้นำคณะคณะได้กลืนจักรเข้าไป มุราริ (พระวิษณุ) ผู้มีดวงตาดำงามซึ่งแดงฉานด้วยโทสะก็พุ่งเข้าหา ยกเจ้าแห่งคณะขึ้นแล้วกระแทกลงสู่พื้นพิภพด้วยแรงอันรุนแรงจนแหลก

cakrewhen/with the discus
cakre:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootcakra (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); locative absolute with 'nigīrṇe'
nigīrṇehaving been swallowed
nigīrṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootni-√gṝ (धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन), Neuter (नपुंसकलिङ्ग); agrees with 'cakre' in locative absolute
gaṇa-nāyakenaby the leader of the gaṇas (Gaṇeśa)
gaṇa-nāyakena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक) + nāyaka (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa compound; Masculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
krodha-ati-raktaḥexcessively enraged
krodha-ati-raktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkrodha (प्रातिपदिक) + ati (अव्यय) + rakta (प्रातिपदिक/कृदन्त)
FormTatpuruṣa-like compound with intensifier; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
asita-cāru-netraḥhaving lovely dark eyes
asita-cāru-netraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootasita (प्रातिपदिक) + cāru (प्रातिपदिक) + netra (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya compound; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifying 'murāriḥ'
murāriḥMurāri (Viṣṇu)
murāriḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmurāri (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (मुरस्य अरिः) compound; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
abhyetyahaving approached
abhyetya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootabhi-√i (धातु) + ktvā (क्त्वा)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त अव्यय), 'having approached'
gaṇa-adhipa-indramthe chief-lord of the gaṇas
gaṇa-adhipa-indram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक) + adhipa (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa compound; Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
utkṣipyahaving lifted up
utkṣipya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootud-√kṣip (धातु) + ktvā (क्त्वा)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त अव्यय), 'having lifted/thrown up'
vegātwith force/speed
vegāt:
Hetu/Adverbial (हेतु/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootvega (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन); adverbial ablative 'from/with speed'
bhuvion the ground
bhuvi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhū (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
niṣpipapeṣacrushed/pounded
niṣpipapeṣa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootnis-√piṣ (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
Not specified in input (commonly within Pulastya → Nārada narrative frame)
VishnuShiva (via gaṇa leadership)
Shaiva-Vaishnava SynthesisDivine CombatTejas and Krodha (sacred wrath)Mythic Hierarchies (gaṇa-adhipa)

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The verse illustrates controlled divine retribution: anger (krodha) appears, yet it functions as a cosmic corrective power rather than mere passion—highlighting that dharmic order sometimes manifests through forceful restraint of disruptive agents.

This is best categorized under Vamśānucarita/Carita (narrative of deeds), not under sarga/pratisarga/manvantara/vamśa genealogies.

‘Swallowing the cakra’ can symbolize an attempt to internalize or neutralize Viṣṇu’s protective law (Sudarśana as dharma/ṛta). Hari’s crushing response dramatizes the reassertion of cosmic order when that law is forcibly suppressed.