HomeVamana PuranaAdh. 24Shloka 4
Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Glory of Prithudaka TirthaThe Glory of Prithudaka Tirtha and the Akshaya Tithi at Kurukshetra

ततो मुरारिवचनं श्रुत्वा देवाः सवासवाः समाजग्मुः कुरुक्षेत्रे पुण्यतीर्थं पृथूदकम्

tato murārivacanaṃ śrutvā devāḥ savāsavāḥ samājagmuḥ kurukṣetre puṇyatīrthaṃ pṛthūdakam

ครั้นแล้วเมื่อได้สดับพระดำรัสของมุราริ (วิษณุ) เหล่าเทพทั้งหลายพร้อมด้วยวาสวะ (อินทร์) ได้มาชุมนุม ณ กุรุเกษตร ที่ทิรถะอันศักดิ์สิทธิ์ชื่อปฤถูทกะ.

ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रम/कारणवाचक (then/thereupon)
मुरारि-वचनम्the words of Murāri (Viṣṇu)
मुरारि-वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुरारि + वचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुरारिणः वचनम्)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund), ‘having heard’
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
स-वासवाःtogether with Vāsava (Indra)
स-वासवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ) + वासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः—‘वासवेन सह’/‘वासवयुक्ताः’
समाजग्मुःassembled/went together
समाजग्मुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
कुरुक्षेत्रेin Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुषप्रायः (कुरूणां क्षेत्रम्)
पुण्य-तीर्थम्the holy ford/pilgrimage-place
पुण्य-तीर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्य + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (पुण्यं तीर्थम्)
पृथूदकम्Pṛthūdaka (name of a tīrtha)
पृथूदकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपृथु + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (पृथु उदकं यस्मिन्/यत्)
Narrative voice within the Pulastya–Nārada frame (reporting actions of the Devas)
Vishnu (Murāri)Indra (Vāsava)Devas
Tīrtha-māhātmyaPilgrimageDivine injunctionRitual purity

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Even the Devas model dharma by obeying divine counsel and undertaking pilgrimage/rite—suggesting that sacred geography and disciplined action are integral to sustaining cosmic order.

This is tīrtha-māhātmya embedded in narrative (not sarga/pratisarga), functioning as dharma-instruction through exemplary divine conduct.

Kurukṣetra functions as a paradigmatic ‘field’ where right action is performed; Pṛthūdaka (‘abundant waters’) symbolizes plenitude of merit gained through proper rites.