Vamana Purana — Manifestation of Katyayani, Shloka 13
The Manifestation of Katyayani (Durga) and the Humbling of the Vindhya by Agastya
प्रजापतीनां दशनाश्च तेजसा याक्षेण नासा श्रवणौ च मारुतात् साध्येन च भ्रयुगलं सुकान्तिमत् कन्दर्पबाणासनसन्निभं बभौ // वम्प्_19.12 तर्थार्षितेजोत्तममुत्तमं महन्नाम्ना पृथिव्यामभवत् प्रसिद्धम् कात्यायनीत्येव तदा बभौ सा नाम्ना च तेनैव जगत्प्रसिद्धा
prajāpatīnāṃ daśanāśca tejasā yākṣeṇa nāsā śravaṇau ca mārutāt sādhyena ca bhrayugalaṃ sukāntimat kandarpabāṇāsanasannibhaṃ babhau // VamP_19.12 tarthārṣitejottamamuttamaṃ mahannāmnā pṛthivyāmabhavat prasiddham kātyāyanītyeva tadā babhau sā nāmnā ca tenaiva jagatprasiddhā
ด้วยรัศมีแห่งปรชาปติทั้งหลาย ฟันของนางจึงบังเกิด; ด้วยเดชแห่งยักษะ จึงเกิดจมูก; ด้วยพลังแห่งมารุตะ จึงเกิดหูทั้งสอง. ด้วยรัศมีแห่งสาธยะ จึงปรากฏคิ้วคู่ที่งามผ่องใส โค้งดุจคันศรของกามเทพและที่รองรับศร. เดชอันยิ่งใหญ่นั้นเป็นที่เลื่องลือบนแผ่นดินด้วยนามอันสูงส่ง; ครั้นแล้วนางส่องประกายด้วยนามว่า “กาตยายณี” และเป็นที่รู้จักในโลกด้วยนามนั้นเอง.
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shringara", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Divine power is portrayed as a harmonized convergence of many cosmic functions: creation (Prajāpatis), vitality (Vāyu), and celestial orders (Sādhyas). The ethical subtext is cooperation and unity—great protective power arises when the gods’ strengths are integrated rather than isolated.
Primarily within 'vaṃśānucarita/character narratives' and allied mythic description rather than sarga/pratisarga cosmogenesis; it is a theophanic/epiphanic account of Devī’s manifestation and naming, embedded in narrative exposition.
Each bodily feature sourced from a deity’s tejas symbolizes that Devī embodies the totality of divine competencies. The Kāma (Kandarpa) simile for the eyebrows emphasizes irresistible, auspicious beauty—power that attracts and subdues disorder without relying solely on brute force.