Vamana Purana — Karmic Causes of Narakas, Shloka 49
Karmic Causes of Narakas and the Irremediability of Ingratitude (Kṛtaghna-doṣa)
तेजस्विनां यद्वदिहार्क उक्तो ऋक्षेषु चन्द्रो जलधिर्ह्वदेषु भवान् यथा राक्षससत्तमेषु पाशेषु नागस्तिमितेषु बन्धः
tejasvināṃ yadvadihārka ukto ṛkṣeṣu candro jaladhirhvadeṣu bhavān yathā rākṣasasattameṣu pāśeṣu nāgastimiteṣu bandhaḥ
ดุจดังในหมู่ผู้รุ่งเรือง สūrya (พระอาทิตย์) ถูกประกาศว่าเป็นยอด; ในหมู่ฤกษ์/นักษัตร จันทร์เป็นยอด; ในหมู่แหล่งน้ำ มหาสมุทรเป็นยอด; ฉันนั้น ในหมู่รากษสผู้ประเสริฐทั้งหลาย ท่านเป็นผู้เลิศ. ในหมู่บ่วง นาค (อสรพิษ) เป็นยอด และในหมู่สิ่งนิ่งไม่ไหวติง ความผูกมัด (พันธะ) เป็นสิ่งเด่นยิ่ง।
{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The verse uses ranked exemplars to teach discernment (viveka): within any domain there is a ‘principal’ that sets the standard; the listener is urged to recognize what is truly primary in a given sphere.
It is rhetorical/didactic praise rather than sarga/pratisarga/vaṃśa/manvantara/vaṃśānucarita proper; it likely serves as an introductory or transitional stuti within the chapter’s instruction.
Sun/Moon/ocean symbolize unsurpassed centrality in their respective systems; the final ‘bandha’ image hints that bondage is the defining feature of inert existence—implicitly motivating the pursuit of liberating knowledge aligned with higher authority.