Vamana Purana — Andhaka's Defeat & Redemption, Shloka 50

Andhaka’s Defeat, the Bhairava Manifestation, and His Redemption as Bhṛṅgī Gaṇapati

Devanagari script

तस्यां गतायां वरदः कुजस्य प्रादाद् वरं सर्ववरोत्तमं यत् ग्रहाधिपत्यं जगातां शुभाशुभं भविष्यति त्वद्वरागं महात्मन // वम्प्_44.48 हरो ऽन्धकं वर्षसहस्रमात्रं दिव्यं स्वनेत्रार्कहुताशनेन चकार संशुष्कतनुं त्वशोणितं त्वगस्थिशेषं भगवान् स भैरवः // वम्प्_44.49 तत्राग्निना नेत्रभवेन शुद्धः स मुक्तपापो ऽसुरराड् बभुव ततः प्रजानां बहुरूपमीशं नाथं हि सर्वस्य चराचरस्य

Transliteration

tasyāṃ gatāyāṃ varadaḥ kujasya prādād varaṃ sarvavarottamaṃ yat grahādhipatyaṃ jagātāṃ śubhāśubhaṃ bhaviṣyati tvadvarāgaṃ mahātmana // VamP_44.48 haro 'ndhakaṃ varṣasahasramātraṃ divyaṃ svanetrārkahutāśanena cakāra saṃśuṣkatanuṃ tvaśoṇitaṃ tvagasthiśeṣaṃ bhagavān sa bhairavaḥ // VamP_44.49 tatrāgninā netrabhavena śuddhaḥ sa muktapāpo 'surarāḍ babhuva tataḥ prajānāṃ bahurūpamīśaṃ nāthaṃ hi sarvasya carācarasya

Translation

เมื่อเธอไปถึงที่นั้นแล้ว ผู้ประทานพรคือกุชา (ดาวอังคาร) ได้ประทานพรอันยอดเยี่ยมที่สุดว่า—โอ้มหาตมัน ด้วยอานุภาพแห่งพรของท่าน เขาจักได้เป็นเจ้าแห่งหมู่ดาวเคราะห์ และเป็นผู้กำกับผลมงคลและอวมงคลแก่สรรพสัตว์ ต่อมา พระหระผู้เป็นภควานในรูปไภรวะ ได้ใช้อัคนีดุจสุริยะจากดวงเนตรของตน เผาอันธกะตลอดหนึ่งพันปีทิพย์ ทำกายให้แห้งเหี่ยว ปราศจากหนังและโลหิต เหลือเพียงเศษหนังและกระดูก ครั้นถูกชำระด้วยไฟที่เกิดจากดวงเนตรนั้น ราชาแห่งอสูรก็พ้นบาป แล้วจึงรู้แจ้งพระอีศวรผู้มีรูปนานา ผู้เป็นนาถแห่งสรรพสิ่งทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว

Speakers

• Narrator voice (Purāṇic narrator) describing events; Andhaka is the subject of the narrative.

Primary Deities

• Shiva (Hara)
• Bhairava
• Kuja (Mars)

Key Themes

• Boons and their karmic consequences
• Planetary governance (graha-adhipatya) and śubhāśubha-phala
• Śiva’s eye-fire as purificatory punishment
• Sin-removal through divine chastisement
• Recognition of the supreme Lord (īśvara-jñāna)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Why is Kuja (Mars) connected with ‘auspicious and inauspicious’ outcomes here?

The verse frames Kuja’s boon as ‘grahādhipatya’—planetary rulership—implying a jyotiṣa-like worldview where grahas administer karmic results (śubha/āśubha). Mars is classically linked with vigor, conflict, injury, and decisive action; thus his ‘governance’ naturally extends to mixed outcomes depending on merit and demerit.

Is Bhairava’s eye-fire purely punitive, or also purificatory?

Both. The narrative explicitly states that Andhaka is ‘śuddhaḥ’ (purified) by the eye-born fire and becomes ‘mukta-pāpa’ (freed from sin). The prolonged burning symbolizes the exhaustion of accumulated impurity and arrogance, converting punishment into a rite of purification.

What does ‘carācarasya nātha’ signal in the theology of this passage?

It is a standard Purāṇic marker of supreme lordship: the deity addressed (Śiva here) is not merely a sectarian god but the master of the entire cosmos—mobile and immobile. This prepares the ground for Andhaka’s forthcoming stuti (hymn) and his shift from opposition to recognition.