Brahmavidya
नभस्थं निष्कलं ध्यात्वा मुच्यते भवबन्धनात्। अनाहतध्वनियुतं हंसं यो वेद हृद्गतम्॥ स्वप्रकाशचिदानन्दं स हंस इति गीयते। रेचकं पूरकं मुक्त्वा कुम्भकेन स्थितः सुधीः॥ नाभिकन्दे समौ कृत्वा प्राणापानौ समाहितः। मस्तकस्थामृतास्वादं पीत्वा ध्यानेन सादरम्॥ दीपाकारं महादेवं ज्वलन्तं नाभिमध्यमे। अभिषिच्यामृतेनैव हंस हंसेति यो जपेत्॥ जरामरणरोगादि न तस्य भुवि विद्यते। एवं दिने दिने कुर्यादणिमादिविभूतये॥
नभः-स्थम् । निष्कलम् । ध्यात्वा । मुच्यते । भव-बन्धनात् । अनाहत-ध्वनि-युतम् । हंसम् । यः । वेद । हृत्-गतम् ॥ स्व-प्रकाश-चित्-आनन्दम् । सः । हंसः । इति । गीयते । रेचकम् । पूरकम् । मुक्त्वा । कुम्भकेन । स्थितः । सुधीः ॥ नाभि-कन्दे । समौ । कृत्वा । प्राण-अपानौ । समाहितः । मस्तक-स्थ । अमृत-आस्वादम् । पीत्वा । ध्यानेन । स-आदरम् ॥ दीप-आकारम् । महा-देवम् । ज्वलन्तम् । नाभि-मध्यमे । अभिषिच्य । अमृतेन । एव । हंस । हंस । इति । यः । जपेत् ॥ जरा-मरण-रोग-आदि । न । तस्य । भुवि । विद्यते । एवम् । दिने । दिने । कुर्यात् । अणिमा-आदि-विभूतये ॥
nabhasthaṃ niṣkalaṃ dhyātvā mucyate bhavabandhanāt | anāhatadhvaniyutaṃ haṃsaṃ yo veda hṛdgatam || svaprakāśacidānandaṃ sa haṃsa iti gīyate | recakaṃ pūrakaṃ muktvā kumbhakena sthitaḥ sudhīḥ || nābhikande samau kṛtvā prāṇāpānau samāhitaḥ | mastakasthāmṛtāsvādaṃ pītvā dhyānena sādaram || dīpākāraṃ mahādevaṃ jvalantaṃ nābhimadhyame | abhiṣicyāmṛtenaiva haṃsa haṃseti yo japet || jarāmaraṇarogādi na tasya bhuvi vidyate | evaṃ dine dine kuryād aṇimādivibhūtaye ||
ด้วยการเพ่งฌานต่อองค์ผู้ไร้ส่วน ผู้สถิตในห้วงว่าง ย่อมพ้นจากพันธนะแห่งภพชาติ ผู้ใดรู้ “หังสะ” ในดวงหทัย อันประกอบด้วยเสียงอนาหตะ—ท่านนั้นคือจิตและอานันทะที่สว่างด้วยตนเอง จึงถูกขานว่า “หังสะ” ละการหายใจออกและเข้าแล้ว ผู้มีปัญญาดำรงในกุมภกะ ทำปราณและอปานให้เสมอกัน ณ ปุ่มรากสะดือ ตั้งจิตมั่น แล้วดื่มรสอมฤตที่ศีรษะด้วยฌานอันเคารพ เพ่งมหาเทวะดุจประทีปที่ลุกโชติกลางสะดือ และประหนึ่งเจิมด้วยอมฤต ผู้ใดสวดภาวนา “หังสะ หังสะ” ผู้นั้นย่อมไม่มีชรา มรณะ โรคภัย และอื่นๆ บนแผ่นดิน ดังนี้พึงปฏิบัติทุกวันเพื่อบรรลุวิภูติเริ่มด้วยอณิมา
Having meditated on the partless One abiding in space, one is freed from the bondage of becoming. Whoever knows the Haṃsa in the heart, endowed with the unstruck sound—He is sung as self-luminous consciousness-bliss. Abandoning exhalation and inhalation, the wise one remains in retention. Equalizing prāṇa and apāna at the navel-bulb, concentrated, he drinks with reverent meditation the taste of nectar in the head. Contemplating the great Deva, flame-like, blazing in the middle of the navel, and as if anointing with nectar, whoever repeats ‘haṃsa, haṃsa’—for him there is no old age, death, disease, and the like on earth. Thus one should do this day after day for the attainment of powers beginning with aṇimā.