Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 72

विभोर्गुप्तहरेस्तत्र संगमस्नानपूर्विका । गोप्रतारे च तीर्थेऽस्मिन्सरयूघर्घराश्रिते । स्नात्वा देवोऽर्चनीयोऽयं सर्वकामफलप्रदः

vibhorguptaharestatra saṃgamasnānapūrvikā | gopratāre ca tīrthe'sminsarayūghargharāśrite | snātvā devo'rcanīyo'yaṃ sarvakāmaphalapradaḥ

ณ ที่นั้น เพื่อพระผู้ยิ่งใหญ่คุปตหริ พิธีเริ่มด้วยการอาบน้ำศักดิ์สิทธิ์ ณ สังฆมะ ที่ตีรถะโคปรตาระนี้ อันตั้งอยู่ริมแม่น้ำสรยูและฆรฆรา ครั้นอาบแล้วพึงบูชาเทวรูปนี้ เพราะประทานผลแห่งความปรารถนาทั้งปวง

vibhoḥof the Lord
vibhoḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvibhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
guptahareḥof Guptahari
guptahareḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgupta-hari (प्रातिपदिक; गुप्त + हरि)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
saṃgamasnānapūrvikāpreceded by bathing at the confluence
saṃgamasnānapūrvikā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃgama-snāna-pūrvikā (प्रातिपदिक; संगम + स्नान + पूर्विका)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (यात्रा इत्यध्याहार्य/पूर्वोक्त-यात्रा); अर्थः—‘संगमस्नानं पूर्वं यस्याः’
gopratāreat Gopratāra
gopratāre:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootgopratāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (and)
tīrthein the sacred ford/place
tīrthe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
asminin this
asmin:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम
sarayūghargharāśritesituated on/connected with Sarayū and Ghargharā
sarayūghargharāśrite:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarayū-ghargharā-āśrita (प्रातिपदिक; सरयू + घर्घरा + आश्रित)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थे/अस्मिन्); समासः—सरयू-घर्घरयोः आश्रितम्
snātvāhaving bathed
snātvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√snā (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
devaḥthe deity
devaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
arcanīyaḥis to be worshipped
arcanīyaḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√arc (धातु) + anīya (कृदन्त)
Formअनीयर्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘पूजनीयः’
ayamthis (one)
ayam:
Karta (Subject complement/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
sarvakāmaphalapradaḥbestower of the fruits of all desires
sarvakāmaphalapradaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva-kāma-phala-prada (प्रातिपदिक; सर्व + काम + फल + प्रद)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (देवस्य); समासः—सर्वकामानां फलम् प्रददाति

Agastya (contextual narration)

Tirtha: Gopratāra tīrtha (Sarayū–Ghargharā saṅgama)

Type: sangam

Listener: viprendra (implied)

Scene: Pilgrims at a river confluence; two streams meet; after snāna they approach a shrine of Guptahari—Viṣṇu in a slightly hidden/‘gupta’ aspect—offering flowers and tulasī.

G
Guptahari
G
Gopratāra
S
Sarayū
G
Ghargharā

FAQs

Purāṇic dharma unites place, rite, and devotion: saṅgama-snānā purifies, and worship of Hari completes the pilgrimage with spiritual and worldly fruits.

Gopratāra tīrtha at the Sarayū–Ghargharā confluence, associated with Guptahari.

Perform saṅgama-snānā first, then worship (arcana) Guptahari at Gopratāra for sarvakāma-phala.