Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 70

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे देवः पीताम्बरधरोऽच्युतः । देवा अपि विधानेन कृत्वा यात्रां प्रयत्नतः । अयोध्यायां स्थिता नित्यं हरेर्गुणविमोहिताः

agastya uvāca | ityuktvāṃtardadhe devaḥ pītāmbaradharo'cyutaḥ | devā api vidhānena kṛtvā yātrāṃ prayatnataḥ | ayodhyāyāṃ sthitā nityaṃ harerguṇavimohitāḥ

อคัสตยะกล่าวว่า: ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระอจยุตะผู้ทรงอาภรณ์สีเหลืองก็อันตรธานไป เหล่าเทวะทั้งหลายก็ประกอบยาตราตามพิธีด้วยความเพียร แล้วพำนัก ณ อโยธยาเป็นนิตย์ ด้วยจิตหลงใหลในคุณธรรมแห่งพระหริ

agastyaḥAgastya
agastyaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootagastya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative)
uktvāhaving spoken
uktvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√vac (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
antardadhedisappeared
antardadhe:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootantar-√dhā (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्; ‘अन्तर्धा’ (to disappear)
devaḥthe deity
devaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pītāmbaradharaḥwearing a yellow garment
pītāmbaradharaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpīta-ambara-dhara (प्रातिपदिक; पीत + अम्बर + धर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (देवस्य); समासः—पीतम् अम्बरं धरति
acyutaḥAcyuta (Vishnu)
acyutaḥ:
Apposition (Samanadhikarana/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootacyuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवस्य नाम
devāḥthe gods
devāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
apialso
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
vidhānenaaccording to the rite
vidhānena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvidhāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
kṛtvāhaving performed
kṛtvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
yātrāmthe pilgrimage/ritual journey
yātrām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyātrā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
prayatnataḥwith effort
prayatnataḥ:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootprayatna (प्रातिपदिक) + tas (तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (diligently)
ayodhyāyāmin Ayodhyā
ayodhyāyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootayodhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
sthitāḥremained/stayed
sthitāḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु) + kta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि—‘स्थिताः’
nityamalways
nityam:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषणम् (always)
hareḥof Hari
hareḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
guṇavimohitāḥdeluded/enchanted by (his) qualities
guṇavimohitāḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootguṇa-vimohita (प्रातिपदिक; गुण + विमोहित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (देवाः); समासः—गुणैः विमोहिताः

Agastya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (general context)

Type: kshetra

Listener: (addressed) viprendra / best of brāhmaṇas (likely interlocutor in Ayodhyā-māhātmya frame)

Scene: Acyuta in pītāmbara speaks and vanishes (antar-dhāna) as devas, with folded hands, remain in luminous Ayodhyā, absorbed in Hari’s virtues.

A
Agastya
A
Acyuta (Viṣṇu)
H
Hari
D
Devas
A
Ayodhyā

FAQs

True tīrtha-yātrā is not mere travel but disciplined worship; the Lord’s presence draws even the gods into lasting devotion.

Ayodhyā as an eternal abode of Hari’s glory, connected to the Guptahari-related pilgrimage circuit.

Perform the yātrā ‘vidhānena’ (with prescribed rites) and ‘prayatnataḥ’ (with sincere effort).