Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 45

आगतस्य हरेः पूर्वं यत्र हस्ततलाच्च्युतम् । सुदर्शनाख्यं तच्चक्रं तेन चक्रहरिः स्मृतः

āgatasya hareḥ pūrvaṃ yatra hastatalāccyutam | sudarśanākhyaṃ taccakraṃ tena cakrahariḥ smṛtaḥ

ณ สถานที่ซึ่งก่อนที่พระหริจะเสด็จมาประทับ จักรนามว่า “สุทรรศนะ” ได้หล่นจากฝ่าพระหัตถ์ ด้วยเหตุนี้พระองค์จึงเป็นที่ระลึกนามว่า “จักร-หริ” คือพระหริผู้ทรงจักร

आगतस्यof (him) who had come
आगतस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past participle, क्त) का षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; पुंलिङ्ग
हरेःof Hari
हरेः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: formerly/before)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)
हस्ततलात्from the palm of the hand
हस्ततलात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हस्तस्य तलम्)
च्युतम्fallen, slipped
च्युतम्:
Karma (Predicate participle of object/कर्म)
TypeVerb
Rootच्यु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (चक्रं) विशेषण
सुदर्शनाख्यम्called ‘Sudarśana’
सुदर्शनाख्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुदर्शन (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (सुदर्शन-आख्य = ‘called Sudarśana’)
तत्that
तत्:
Visheshana (Determiner/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक (demonstrative)
चक्रम्discus
चक्रम्:
Karta (Subject of smṛtaḥ/कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तेनtherefore, by that
तेन:
Karana (Cause/Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
चक्रहरिःCakra-Hari (Hari with the discus)
चक्रहरिः:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक) + हरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (चक्रः हरिः / चक्रधारी हरिः)
स्मृतःis remembered/called
स्मृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense)

Agastya

Tirtha: Cakra-Hari-sthāna (Ayodhyā)

Type: kshetra

Scene: Hari stands in serene majesty; from his outstretched palm the radiant Sudarśana-cakra descends to the earth, turning the ground into a sanctified locus; sages/pilgrims witness the sign and name the place Cakra-Hari.

H
Hari (Viṣṇu)
S
Sudarśana-cakra
C
Cakra-Hari
A
Ayodhyā (implied setting)

FAQs

Sacred places preserve divine memories; even a single divine act becomes a marker of holiness and devotion.

A specific spot within the Ayodhyā sacred landscape is implied—where Sudarśana fell—forming a localized tīrtha-memory.

None explicitly; the verse provides etiological sacred-history (name and place-origin) rather than a ritual rule.