Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 192

तेनेष्टं क्रतुभिः सर्वैः कृतं तीर्थावगाहनम् । दीपदानं कृतं येन कार्त्तिके केशवाग्रतः

teneṣṭaṃ kratubhiḥ sarvaiḥ kṛtaṃ tīrthāvagāhanam | dīpadānaṃ kṛtaṃ yena kārttike keśavāgrataḥ

ผู้ใดถวายทานประทีปในเดือนการ์ตติกะต่อหน้าเกศวะ ผู้นั้นประหนึ่งได้บำเพ็ญยัญทั้งปวงแล้ว และประหนึ่งได้อาบน้ำในทีรถะทั้งหลายแล้ว

तेनby that (person/act)
तेन:
करण (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
इष्टम्(sacrifices) have been performed
इष्टम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootइष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः ‘यज्ञादि कृतम्/इष्टम्’
क्रतुभिःby rites/sacrifices
क्रतुभिः:
करण (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
सर्वैःall
सर्वैः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषणम् क्रतुभिः इति
कृतम्done/performed
कृतम्:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तीर्थावगाहनम्bathing in sacred fords
तीर्थावगाहनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ-अवगाहन (प्रातिपदिक; तीर्थ + अवगाहन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास — ‘तीर्थे अवगाहनम्’ (bathing/immersion in a tīrtha)
दीपदानम्offering of a lamp
दीपदानम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदीप-दान (प्रातिपदिक; दीप + दान)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास — ‘दीपस्य दानम्’
कृतम्has been done
कृतम्:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
येनby whom
येन:
करण (Instrument/Agent)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
कार्त्तिकेin (the month of) Kārttika
कार्त्तिके:
अधिकरण (Time-locative)
TypeNoun
Rootकार्त्तिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; मासवाचक
केशवाग्रतःbefore Keśava
केशवाग्रतः:
अधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootकेशव-अग्रतः (अव्यय; केशव + अग्रतः)
Formअव्यय; अव्ययीभाव-समास — ‘केशवस्य अग्रतः’ (in front of Keśava)

Brahmā (deduced: Vaiṣṇavakhaṇḍa narrative style—Brahmā to Nārada)

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (with focus on Keśava worship in Kārttika)

Type: kshetra

Scene: A devotee at dusk in Kārttika offers a bright lamp before Keśava’s image, with river-ghāṭa silhouettes and other lamps floating or placed along steps; priests chant softly as the flame reflects on water.

K
Kārttika
K
Keśava (Viṣṇu)
D
Dīpadāna
T
Tīrtha-snāna
K
Kratu (sacrifice)

FAQs

Kārttika devotion to Viṣṇu, expressed through lamp-offering, is treated as a comprehensive fulfillment of major religious duties.

The verse is situated in Ayodhyāmāhātmya; the merit is framed within Ayodhyā’s sacred landscape and Viṣṇu-worship.

Dīpadāna in the month of Kārttika, performed before Keśava (Viṣṇu).