Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 4

निजाश्रमे तपो दुर्गं चकार प्रयतो व्रती । एकदा तमथो द्रष्टुं दुर्वासा मुनिरागतः

nijāśrame tapo durgaṃ cakāra prayato vratī | ekadā tamatho draṣṭuṃ durvāsā munirāgataḥ

ในอาศรมของตนเอง ฤๅษีผู้สำรวมถือพรตได้บำเพ็ญตบะอันยากยิ่ง วันหนึ่งมุนีทุรวาสะได้มาถึงเพื่อพบเขา

निजाश्रमेin (his) own hermitage
निजाश्रमे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिज + आश्रम (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निजस्य आश्रमः)
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
दुर्गम्difficult (to perform)
दुर्गम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘तपः’ इत्यस्य विशेषणम्
चकारdid, performed
चकार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रयतःdisciplined, restrained
प्रयतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रयत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘व्रती’ इत्यस्य विशेषणम्
व्रतीvowed ascetic
व्रती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्रतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
एकदाonce
एकदा:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएकदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (once)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
अथोthen indeed
अथो:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय) + उ (निपात)
Formनिपात/समुच्चयार्थ-अव्यय; ‘अथ’ (then) + ‘उ’ (emphatic particle)
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), ‘द्रष्टुम्’ = दर्शनार्थम्
दुर्वासाःDurvāsā
दुर्वासाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्वासस्/दुर्वासा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
मुनिःsage
मुनिः:
Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘दुर्वासाः’ इत्यस्य समानाधिकरणम्
आगतःcame, arrived
आगतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि/कर्तरि), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तरि—‘having come’

Agastya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (frame); āśrama episode

Type: kshetra

Scene: A forest hermitage near Ayodhyā: Viśvāmitra seated in austerity, matted hair and deer-skin; Durvāsā arrives suddenly, staff in hand, radiant yet severe; the atmosphere is tense but sacred.

V
Viśvāmitra (context)
D
Durvāsā
Ā
Āśrama
T
Tapas

FAQs

Austerity and vows build inner strength, and visits by great sages test and reveal one’s spiritual maturity.

No specific tirtha is named; the verse depicts āśrama life within the Ayodhyā Māhātmya narrative frame.

Practice of vrata and tapas (disciplined austerity) is indicated, though no detailed rite is specified.