Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 66

कौत्स उवाच । राजंल्लभस्व सत्पुत्रं निजवंशगुणान्वितम् । इयं स्वर्णखनिस्तूर्णं मनोभीष्टफलप्रदा

kautsa uvāca | rājaṃllabhasva satputraṃ nijavaṃśaguṇānvitam | iyaṃ svarṇakhanistūrṇaṃ manobhīṣṭaphalapradā

เกาตสะกล่าวว่า: “ข้าแต่พระราชา ขอพระองค์จงได้โอรสผู้ประเสริฐ ประกอบด้วยคุณแห่งวงศ์ตระกูลของพระองค์เอง และขอเหมืองทองนี้จงบันดาลผลอันพึงปรารถนาในพระทัยโดยฉับพลัน”

kautsaḥKautsa
kautsaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootkautsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
rājanO king
rājan:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
labhasvaobtain (for yourself)
labhasva:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootlabh (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), आत्मनेपद (Ātmanepada), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन
sat-putrama noble son
sat-putram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsat (प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः ‘सत् (श्रेष्ठः) पुत्रः’
nija-vaṃśa-guṇa-anvitamendowed with the virtues of his own lineage
nija-vaṃśa-guṇa-anvitam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnija (प्रातिपदिक) + vaṃśa (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक) + anvita (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (determinative) ‘निजस्य वंशस्य गुणैः अन्वितम्’
iyamthis (she/it)
iyam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
svarṇakhaniḥthis gold mine
svarṇakhaniḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsvarṇa (प्रातिपदिक) + khani (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘स्वर्णस्य खनिः’
tūrṇamquickly, at once
tūrṇam:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottūrṇam (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
manaḥ-bhīṣṭa-phala-pradāgranting the fruits desired in the mind
manaḥ-bhīṣṭa-phala-pradā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmanaḥ (प्रातिपदिक) + bhīṣṭa (कृदन्त/प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक) + pradā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः ‘मनसः अभीष्टं फलं प्रददाति’ (giver of desired fruits)

Kautsa

Tirtha: (अयोध्या-क्षेत्रे) स्वर्णखनि-प्रसिद्ध-स्थल (नाम अत्र न निर्दिष्ट)

Type: kshetra

Listener: राजा (नाम अत्र न निर्दिष्ट)

Scene: कौत्स-मुनिः राजानं प्रति आशीर्वचनं—एकहस्तेन वरमुद्रा, अन्येन स्वर्ण-निधि/खनिः सूचयन्; पृष्ठे सरयू-तट-समृद्धि-चिह्नाः, स्वर्ण-दीप्तिः।

K
Kautsa
R
Raghu
S
Sons/lineage (dynastic ideal)

FAQs

Dharma-centered giving yields higher fruits—virtuous progeny and prosperity aligned with righteous desire.

The boons occur within the Ayodhyā Māhātmya narrative, reinforcing Ayodhyā’s fame for dharmic kingship and blessings.

No explicit rite; the verse conveys boon-fruit (phala) arising from honoring sages and fulfilling guru-dakṣiṇā.