Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 42

तस्मिन्नुद्यापनं चन्द्रसहस्रं व्रतयोगिभिः । कार्यं प्रयत्नतो विप्र सर्वयज्ञफलाधिकम्

tasminnudyāpanaṃ candrasahasraṃ vratayogibhiḥ | kāryaṃ prayatnato vipra sarvayajñaphalādhikam

ในกาลนั้น โอ้พราหมณ์ ผู้ปฏิบัติพรตทั้งหลายพึงกระทำอุทยาปนะ คือพิธีปิดท้ายแห่งจันทรสหัสรวรต (Candrasahasra-vrata) ด้วยความเพียร ซึ่งให้ผลยิ่งกว่าผลแห่งยัญทั้งปวง

तस्मिन्in that (occasion)
तस्मिन्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे (locative)
उद्यापनम्the concluding rite (udyāpana)
उद्यापनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउद्यापन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विधेय/कर्म-निर्देशे
चन्द्रसहस्रम्a thousand (offerings/units) called ‘candra’ (i.e., candrasahasra)
चन्द्रसहस्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्र + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—चन्द्राणां सहस्रम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
व्रतयोगिभिःby practitioners of the vow
व्रतयोगिभिः:
Karana/Karta (Agentive instrumental/करण-कर्ता)
TypeNoun
Rootव्रत + योगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासः—व्रते योगिनः (सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे)
कार्यम्should be performed
कार्यम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त (भाव्य/विधेय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘कार्यम्’ = ‘is to be done/should be performed’
प्रयत्नतःwith effort, diligently
प्रयत्नतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्नतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (adverb)
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधनम्
सर्वयज्ञफलाधिकम्greater than the fruit of all sacrifices
सर्वयज्ञफलाधिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + यज्ञ + फल + अधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—सर्वेषां यज्ञानां फलात् अधिकम् (पञ्चमी-तत्पुरुषार्थे)

Narrator (contextual; prior speaker not shown in snippet)

Tirtha: Candrasahasra-vrata udyāpana (Ayodhyā/Candrahari occasion)

Type: kshetra

Listener: vipra (addressed)

Scene: A brāhmaṇa-guided concluding rite: altar with moon-symbols (candra), a thousand-lamp or thousand-offering motif, devotees presenting gifts; Hari/Candrahari presiding; yajña implements shown as secondary to vrata completion.

C
Candrasahasra-vrata
B
Brāhmaṇa (vipra)

FAQs

Vow-observance completed with proper udyāpana is praised as a powerful dharmic act whose merit can exceed even elaborate sacrificial rites.

Ayodhyā’s sacred setting is implied as the context for the vow’s completion within the Ayodhyāmāhātmya.

Performing the udyāpana (formal completion) of the Candrasahasra-vrata with diligent effort.