Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 9

देवा ऊचुः । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन माहात्म्यं कमलासन । अस्य कुण्डस्य सकलं खातस्य विमलत्विषः

devā ūcuḥ | bhagavanbrūhi tattvena māhātmyaṃ kamalāsana | asya kuṇḍasya sakalaṃ khātasya vimalatviṣaḥ

เหล่าเทวะกราบทูลว่า “ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าแต่พระพรหมผู้ประทับเหนือดอกบัว โปรดตรัสตามสัจธรรมถึงมหาตมยะทั้งสิ้นของกุณฑ์นี้—กุณฑ์ที่ขุดขึ้นนี้ซึ่งเปล่งประกายผุดผ่องไร้มลทิน”

देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
भगवन्O Lord
भगवन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
ब्रूहिtell (please)
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
तत्त्वेनin truth, truly
तत्त्वेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; भाववाचक
माहात्म्यम्the greatness (glory)
माहात्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
कमल-आसनO lotus-seated one
कमल-आसन:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकमल (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी: ‘कमलस्य आसनम्’ = ‘lotus-seat’)
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम
कुण्डस्यof the pond
कुण्डस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
सकलम्entire, complete
सकलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (माहात्म्यम्/वर्ण्य-वस्तु)
खातस्यof (it) having been dug
खातस्य:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√खन् (धातु) + क्त (कृदन्त; ‘खात’)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle)
विमल-त्विषःof pure radiance
विमल-त्विषः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमल (प्रातिपदिक) + त्विष् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कर्मधारय/षष्ठी: ‘विमला त्विष् यस्य तत्’)

Devas

Tirtha: Ayodhyā-kuṇḍa (excavated; unnamed in excerpt)

Type: kund

Listener: Brahmā (kamalāsana)

Scene: A close tableau: devas in añjali addressing Brahmā ‘kamalāsana’; the kuṇḍa glows in the background, suggesting its spotless splendor as the subject of inquiry.

D
Devas
B
Brahmā (Kamalāsana)
K
Kuṇḍa

FAQs

Dharma is learned through humble inquiry—asking for tattva (truth) about a tīrtha’s māhātmya.

The “kuṇḍa” in Ayodhyā whose radiance and purifying power prompt the gods’ question.

No direct ritual; the verse emphasizes seeking authentic instruction (tattvena) about the tīrtha.