Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 32

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा तीर्थमाहात्म्यं लोमशो मुनिसत्तमः । अन्तर्दधे मुनिश्रेष्ठः स्तुवंस्तीर्थगुणान्मुदा

agastya uvāca | ityuktvā tīrthamāhātmyaṃ lomaśo munisattamaḥ | antardadhe muniśreṣṭhaḥ stuvaṃstīrthaguṇānmudā

อคัสตยะกล่าวว่า: ครั้นกล่าวมหาตมยะของทีรถะแล้ว โลมศมุนีผู้ประเสริฐในหมู่นักบวช ก็อันตรธานจากสายตา ด้วยความปีติสรรเสริญคุณแห่งท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์นั้น

अगस्त्यःAgastya
अगस्त्यः:
कर्ता (Speaker)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
वाक्यचिह्न (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक निपात (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeIndeclinable
Root√वच् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having said)
तीर्थमाहात्म्यम्the greatness of the sacred ford
तीर्थमाहात्म्यम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतीर्थ + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तीर्थस्य माहात्म्यम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
लोमशःLomaśa
लोमशः:
कर्ता (Agent)
TypeNoun
Rootलोमश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मुनिसत्तमःthe best of sages
मुनिसत्तमः:
कर्ता (Agent)
TypeNoun
Rootमुनि + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मुनीनां सत्तमः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; लोमशस्य विशेषण
अन्तर्दधेdisappeared
अन्तर्दधे:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootअन्तर् + √धा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: अन्तर्
मुनिश्रेष्ठःthe foremost sage
मुनिश्रेष्ठः:
कर्ता (Agent)
TypeNoun
Rootमुनि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मुनीनां श्रेष्ठः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषण
स्तुवन्praising
स्तुवन्:
कर्ता (Agent; concomitant action)
TypeAdjective
Root√स्तु (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि
तीर्थगुणान्the virtues of the tīrtha
तीर्थगुणान्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतीर्थ + गुण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तीर्थस्य गुणाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
मुदाwith joy
मुदा:
करण (Manner/Means)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

Agastya

Listener: (addressed) vipra/brāhmaṇa interlocutor within Ayodhyāmāhātmya frame

Scene: On the Sarayū bank, Lomāśa finishes praising the tīrtha’s virtues; as Agastya listens, the sage becomes subtle and vanishes, leaving a luminous afterglow over the river.

A
Agastya
L
Lomaśa

FAQs

Sacred knowledge is transmitted through realized sages; praising and remembering a tirtha’s virtues is itself a devotional act.

The immediately preceding discourse concerns Ṛṇamocana Tīrtha in Ayodhyā.

No new rite here; it closes the instruction by marking the completion of Lomaśa’s teaching.