Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

यदा ते तामसैः कार्यं तदा रौद्रो भव स्वयम् । यदा ते राजसैः कार्यं तदा त्वं राजसो भव । सात्त्विकैस्ते यदा कार्यं तदा त्वं सात्त्विको भव

yadā te tāmasaiḥ kāryaṃ tadā raudro bhava svayam | yadā te rājasaiḥ kāryaṃ tadā tvaṃ rājaso bhava | sāttvikaiste yadā kāryaṃ tadā tvaṃ sāttviko bhava

“เมื่อกิจของท่านต้องอาศัยตมัส ก็จงเป็นราวทร—ดุเดือด—ด้วยตนเอง; เมื่อกิจต้องอาศัยรชัส ก็จงเป็นผู้มีรชัส; และเมื่อกิจต้องอาศัยสัตตวะ ก็จงเป็นผู้มีสัตตวะ”

यदाwhen
यदा:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb: when)
तेfor you / to you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (Dative/4th or Genitive/6th), एकवचन; अत्र अर्थः: 'for you/your'
तामसैःby tamasic (means/agents)
तामसैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootतामस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (कार्यं इति सह)
कार्यम्work to be done
कार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formयत्-कृदन्त (gerundive used substantively), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र कर्म-भावः
तदाthen
तदा:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
रौद्रःfierce, Rudra-like
रौद्रः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (त्वम् implied)
भवbecome / be
भव:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
स्वयम्yourself
स्वयम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थक-क्रियाविशेषण
यदाwhen
यदा:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
तेfor you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी, एकवचन; अत्र 'for you'
राजसैःby rajasic (means/agents)
राजसैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootराजस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
कार्यम्work to be done
कार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formयत्-कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तदाthen
तदा:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
राजसःrajasic
राजसः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootराजस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण
भवbe
भव:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सात्त्विकैःby sattvic (means/agents)
सात्त्विकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसात्त्विक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
तेfor you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी, एकवचन; अत्र 'for you'
यदाwhen
यदा:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
कार्यम्work to be done
कार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formयत्-कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तदाthen
तदा:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सात्त्विकःsattvic
सात्त्विकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसात्त्विक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण
भवbe
भव:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Īśvara (Śiva) (deduced from immediate narrative flow into the next verse’s “īśvara uvāca”)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Brahmā’s addressee is implied as the cosmic agent executing tasks (often Rudra/Īśvara in the narrative logic)

Scene: A triptych of Rudra’s controlled transformations: raudra (dark, fierce), rajasa (red, dynamic), sāttvika (white-gold, serene), each invoked for a specific task, showing deliberate self-command.

FAQs

Dharma may require different modes of action; one should consciously adopt the needed guṇa without losing higher purpose.

The broader context is the Vastrāpatha-kṣetra within Prabhāsa Khaṇḍa, though this verse itself is a doctrinal instruction rather than direct site-praise.

None explicitly; it is an ethical teaching about appropriate conduct (guṇa-based suitability) in fulfilling duty.