Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 31

वनपालेन सहितो मृगयूथं ददर्श सः । सा मृगी मृगमध्यस्था नारीदेहा मुखे मृगी । मृगवच्चेष्टते बाला धावते च मृगैः सह

vanapālena sahito mṛgayūthaṃ dadarśa saḥ | sā mṛgī mṛgamadhyasthā nārīdehā mukhe mṛgī | mṛgavacceṣṭate bālā dhāvate ca mṛgaiḥ saha

เมื่อมีผู้พิทักษ์พงไพรไปด้วย พระองค์ทอดพระเนตรเห็นฝูงกวาง. ท่ามกลางนั้นมีแม่กวางหนึ่ง—กายเป็นนารา แต่พักตร์เป็นกวาง. เด็กหญิงนั้นเคลื่อนไหวดุจกวาง และวิ่งไปพร้อมฝูงกวาง.

वनपालेनwith the forest-guard
वनपालेन:
Sahakari (Associate/सहकारी)
TypeNoun
Rootवनपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासविग्रहः: वनस्य पालः
सहितःaccompanied
सहितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; अर्थः: 'accompanied'
मृगयूथम्a herd of deer
मृगयूथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृग-यूथ (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासविग्रहः: मृगाणां यूथम्
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
मृगीa doe
मृगी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मृगमध्यस्थाstanding among the deer
मृगमध्यस्था:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृग-मध्य-स्था (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण; समासविग्रहः: मृगाणां मध्ये स्थिता
नारीदेहाhaving a woman's body
नारीदेहा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनारी-देह (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः; समासविग्रहः: नारीदेहः यस्याः सा
मुखेin (her) face
मुखे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
मृगीa doe (in face)
मृगी:
Visheshya (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमृगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (पुनरुक्ति/वर्णनार्थ)
मृगवत्like a deer
मृगवत्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमृगवत् (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative: 'like a deer')
चेष्टतेmoves/acts
चेष्टते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचेष्ट् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
बालाthe girl
बाला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
धावतेruns
धावते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधाव् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
मृगैःwith deer
मृगैः:
Sahakari (Associate/सहकारी)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (postposition: 'together with')

Unspecified (Purāṇic narrator within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Scene: The king and forest-guard behold a deer herd; in the center runs a young girl with a human body but a deer’s face, moving and fleeing with the deer—an uncanny, poignant vision in the sacred forest.

V
vanapāla (forest-guard)
M
mṛgayūtha (herd of deer)
M
mṛgavaktrā nārī (deer-faced woman)

FAQs

In a consecrated region, the boundary between ordinary nature and divine mystery thins, revealing wonders that prompt inquiry into karma and dharma.

Vastrāpathakṣetra, presented as a landscape where extraordinary signs manifest.

None here; the verse introduces the miraculous figure central to the episode.