Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

कस्मिन्देशे च तत्तीर्थं शिवः केनात्र संस्थितः । स्वयंभूर्भगवान्रुद्रः कथं तत्र स्थितः स्वयम् । प्रभो मे महदाश्चर्यं वर्तते तद्वदाधुना

kasmindeśe ca tattīrthaṃ śivaḥ kenātra saṃsthitaḥ | svayaṃbhūrbhagavānrudraḥ kathaṃ tatra sthitaḥ svayam | prabho me mahadāścaryaṃ vartate tadvadādhunā

ทีรถะศักดิ์สิทธิ์นั้นอยู่ในแผ่นดินใด? ใครเป็นผู้สถาปนาพระศิวะไว้ที่นี่? พระรุทระผู้เป็นสวยัมภู ผู้เป็นภควาน ประทับอยู่ที่นั่นด้วยพระองค์เองได้อย่างไร? ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เรื่องนี้น่าอัศจรรย์ยิ่งสำหรับข้าพเจ้า—โปรดตรัสบัดนี้

kasminin which
kasmin:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; प्रश्नवाचक
deśeregion, place
deśe:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of tīrtham)
tīrthamholy ford/pilgrimage spot
tīrtham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
śivaḥŚiva
śivaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
kenaby whom / by what
kena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; प्रश्नवाचक
atrahere
atra:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here)
saṃsthitaḥestablished, stationed
saṃsthitaḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-√sthā (धातु) + ta (क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is established/has been placed’
svayaṃbhūḥself-manifested
svayaṃbhūḥ:
Karta-viśeṣaṇa (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootsvayaṃbhū (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः (svayam + bhū: ‘self-born’) विशेषण (of rudraḥ)
bhagavānthe blessed lord
bhagavān:
Karta-viśeṣaṇa (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (of rudraḥ)
rudraḥRudra
rudraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
kathamhow
katham:
Prakāra (Manner)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb: how)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: there)
sthitaḥsituated, present
sthitaḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु) + ta (क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is situated’
svayamhimself
svayam:
Avadhāraṇa (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formस्वार्थवाचक-अव्यय (emphatic: oneself)
prabhoO lord
prabho:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
memy / to me
me:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक सर्वनाम)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
mahatgreat
mahat:
Karta-viśeṣaṇa (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (of āścaryam)
āścaryamwonder, astonishment
āścaryam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootāścarya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
vartateexists, occurs
vartate:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛt (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘that (matter)’
vadatell
vada:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootvad (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
adhunānow
adhunā:
Kāla (Time)
TypeIndeclinable
Rootadhunā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: now/at present)

Pārvatī (Umā), addressing Śiva

Tirtha: Vastrāpatha tīrtha

Type: kshetra

Listener: Īśvara (to answer)

Scene: A devotee, astonished, asks: where is this tīrtha, who established Śiva there, and how did the self-born Rudra come to dwell there by himself?

Ś
Śiva
R
Rudra

FAQs

Reverence for tīrthas begins with inquiry—understanding how the Divine manifests in sacred geography deepens faith and pilgrimage-intent (bhāva).

The verse introduces the inquiry into the Vastrāpatha-kṣetra tīrtha within the Prabhāsa region, whose full māhātmya is explained in the following verses.

None is stated here; it is a preparatory question that opens the māhātmya narration.