Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 134

भवस्य पश्चिमे भागे तत्र रैवतके गिरौ । अनुयातः शनैः सोऽथ मृगेन्द्रो मृगयूथपः । उत्पपात ततः सिंहो संघस्य मूर्द्धनि

bhavasya paścime bhāge tatra raivatake girau | anuyātaḥ śanaiḥ so'tha mṛgendro mṛgayūthapaḥ | utpapāta tataḥ siṃho saṃghasya mūrddhani

ทางทิศตะวันตกแห่งแดนของภวะ ณ ภูเขาไรวตะกะ มฤคเอนทระผู้เป็นหัวหน้าฝูงกวางค่อย ๆ ตามนางไป แล้วสิงห์ก็พุ่งกระโจนลงบนหัวหน้าฝูงนั้น

भवस्यof Bhava (Śiva)
भवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
पश्चिमेin the western
पश्चिमे:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘भागे’ इति विशेषण
भागेin the part/region
भागे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
रैवतकेon Raivataka
रैवतके:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरैवतक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘गिरौ’ इति विशेषण
गिरौon the mountain
गिरौ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
अनुयातःfollowed
अनुयातः:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-या (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपसर्गः—अनु
शनैःslowly
शनैः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (slowly, gradually)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर्य/प्रसङ्गसूचक (then/now)
मृगेन्द्रःlord of beasts (lion)
मृगेन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग-इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—मृगाणाम् इन्द्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)
मृगयूथपःleader of the deer-herd
मृगयूथपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग-यूथ-प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—मृगयूथस्य पः/पतिः (षष्ठी-तत्पुरुष)
उत्पपातleapt up
उत्पपात:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः—उत्
ततःthen, from there
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमसूचक (from there/then)
सिंहःthe lion
सिंहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
संघस्यof the group/herd
संघस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसंघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
मूर्द्धनिon the head/top
मूर्द्धनि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

Sūta (deduced: Prabhāsa-khaṇḍa narrative style, Sūta to the sages)

Tirtha: Raivataka-giri (in Prabhāsa ambit)

Type: peak

Scene: On Raivataka’s slopes, the herd moves as a mass; the lion launches upward and lands upon the foremost line, the ‘head’ of the herd, scattering deer across the hillside.

B
Bhava (Śiva)
R
Raivataka (mountain)
S
Siṃha (lion)
M
Mṛga-saṃgha (herd)

FAQs

Within sacred geography, even worldly drama unfolds under divine oversight; the Purāṇic lens reads events as karmic movement within Śiva’s domain.

Mount Raivataka within the Prabhāsa region, described as lying in the western part of Bhava (Śiva)-associated territory.

None.