Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 55

ज्यैष्ठ्यां ज्येष्ठर्क्षयुक्तायां श्राद्धं च त्रितकूपके । कुर्युर्युगानि ते त्रीणि वसंति नाकसद्मनि

jyaiṣṭhyāṃ jyeṣṭharkṣayuktāyāṃ śrāddhaṃ ca tritakūpake | kuryuryugāni te trīṇi vasaṃti nākasadmani

ในเดือนชัยษฐะ เมื่อฤกษ์เจษฐาประกอบพร้อม ผู้ใดทำศราทธ์ ณ ตฤตกูปกะ ผู้นั้นย่อมพำนักในวิมานสวรรค์ตลอดสามยุค

ज्यैष्ठ्याम्in (the month of) Jyaiṣṭha
ज्यैष्ठ्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootज्यैष्ठी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
ज्येष्ठर्क्षयुक्तायाम्when joined with the Jyeṣṭhā constellation
ज्येष्ठर्क्षयुक्तायाम्:
Adhikarana (Time qualifier/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक) + ऋक्ष (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (ज्येष्ठ-ऋक्षेण युक्ता) — ‘endowed with the Jyeṣṭhā nakṣatra’ (qualifies ज्यैष्ठ्याम्)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction: ‘and’)
त्रितकूपकेat Tritakūpaka (place)
त्रितकूपके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रित (प्रातिपदिक) + कूपक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (त्रितस्य कूपकः/कूपः) — स्थाननाम (place-name)
कुर्युःshould perform
कुर्युः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
युगानिyugas (ages)
युगानि:
Karma (Extent/कर्म)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
त्रीणिthree
त्रीणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक (qualifies युगानि)
वसन्तिdwell
वसन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
नाकसद्मनिin the heavenly mansion
नाकसद्मनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक) + सद्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (नाकस्य सद्म) — ‘heavenly abode’

Sūta (deduced, Prabhāsakhaṇḍa narrative style)

Tirtha: Tritakūpaka

Type: kund

Scene: A stone well with three prominent spouts/steps (suggesting ‘trita’), priests and householder offering piṇḍa and tilodaka, with a night-sky band showing the Jyeṣṭhā constellation above; celestial palace imagery faintly in the background.

J
Jyaiṣṭha
J
Jyeṣṭhā Nakṣatra
T
Tritakūpaka
S
Svarga

FAQs

Purāṇic dharma links precise sacred timing (nakṣatra + month) with amplified results of śrāddha at a tīrtha.

Tritakūpaka is praised as the site where śrāddha yields immense heavenly reward.

Performing śrāddha at Tritakūpaka during Jyaiṣṭha when Jyeṣṭhā nakṣatra is present.