Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

पतंति पुरुषा भद्र पत्राणीव पुनःपुनः । कृतेन येन विप्रेंद्र स्वर्गं प्राप्नोति निर्मलम् । दानेन तपसा चैव तत्त्वमा चक्ष्व सुव्रत

pataṃti puruṣā bhadra patrāṇīva punaḥpunaḥ | kṛtena yena vipreṃdra svargaṃ prāpnoti nirmalam | dānena tapasā caiva tattvamā cakṣva suvrata

โอ้ภัทรา มนุษย์ย่อมร่วงหล่นซ้ำแล้วซ้ำเล่าดุจใบไม้ โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ ด้วยกรรมใดจึงได้ถึงสวรรค์อันบริสุทธิ์ไร้มลทิน? โปรดบอกความจริงแก่ข้าพเจ้า—ด้วยทานและตบะเถิด โอ้ผู้มีปณิธานอันงาม

पतन्तिthey fall
पतन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
पुरुषाःmen; persons
पुरुषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भद्रO Bhadra
भद्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
पत्राणिleaves
पत्राणि:
Upamāna (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootपत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
इवlike
इव:
Upamā-dyotaka (Comparative marker/उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)
पुनःपुनःagain and again
पुनःपुनः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनःपुनः (अव्यय; पुनः का आवृत्तिः)
Formआवृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb: repeatedly)
कृतेनby what act; by merit
कृतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; साधन/हेतु-भाव (by means of a deed/merit)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-प्रश्न/यत्-सम्बन्ध
विप्रेन्द्रO chief of Brahmins
विप्रेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; ‘विप्रेन्द्र’ = विप्राणाम् इन्द्रः (chief of Brahmins)
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु) उपसर्ग: प्र + √आप्
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
निर्मलम्pure
निर्मलम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्मल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; स्वर्ग-विशेषणम्
दानेनby giving; by charity
दानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed; certainly
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle: emphasis)
तत्त्वम्the truth; principle
तत्त्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मेto me / of me
मे:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; मम (of me)
आचक्ष्वtell; explain
आचक्ष्व:
Kriya (Command/आज्ञा-क्रिया)
TypeVerb
Root√चक्ष् (धातु) उपसर्ग: आ + √चक्ष्
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
सुव्रतO good-vowed one
सुव्रत:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; ‘सुव्रत’ = शोभनं व्रतं यस्य (good-vowed)

King (questioning a brāhmaṇa/sage; direct address to Bhadra and ‘viprendra’)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A seeker addresses a venerable brāhmaṇa/sage: men fall like leaves from a tree; the sage listens, poised to teach the deed leading to stainless heaven; a tree shedding leaves symbolizes anityatā.

B
Bhadra
V
viprendra (chief brāhmaṇa)
S
svarga
D
dāna
T
tapas

FAQs

Human life is unstable like falling leaves; therefore one should seek dharmic means—especially dāna and tapas—to gain higher destiny.

The verse occurs within Vastrāpatha-kṣetra Māhātmya; it prepares for explaining the merits connected to sacred place and righteous acts.

Dāna (charity) and tapas (austerity) are explicitly raised as key practices connected with attaining merit and heavenly reward.