Adhyaya 330
บทนี้เป็นพระดำรัสเชิงเทววิทยาของพระอีศวร โดยระบุสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ทางทิศเหนือของจุดสูงแห่งหนึ่ง ราวสามโยชน์ ที่นั่นมีตปฺตกุณฑะซึ่งเกี่ยวกับตปฺโตทกะ (น้ำร้อน/น้ำมีฤทธิ์ความร้อน) และมีเทวะนามว่า ตลาสวามิน พร้อมกล่าวถึงเหตุการณ์ในอดีตว่า ตลาสวามินผู้เป็นผู้นำในหมู่ไทตยะ ถูกพระวิษณุประหารหลังการต่อสู้อันยืดเยื้อ จากนั้นเรื่องราวถูกแปรเป็นข้อปฏิบัติแห่งการจาริก: ผู้ปฏิบัติควรอาบน้ำในตปฺตกุณฑะ บูชาตลาสวามินตามพิธี และทำปิณฑประทานเพื่อบรรพชน ผลบุญที่กล่าวไว้ยิ่งใหญ่ เทียบเท่าผลแห่ง “โกฏิยาตรา” จึงเป็นการรวมทั้งพิกัดสถานที่ ความชอบธรรมจากตำนาน และวิธีกรรมไว้เป็นหน่วยเดียวของตถีรถะอย่างสมบูรณ์
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्मात्तदुन्नतस्थानादुत्तरे योजनत्रयात् । तत्र तप्तोदकस्वामी तलो यत्र हतः पुरा
พระอีศวรตรัสว่า: จากสถานศักดิ์สิทธิ์อันสูงนั้น ไปทางเหนือสามโยชน์ มีทิรถะที่บูชาพระผู้เป็นเจ้าแห่งน้ำร้อน ตั้งอยู่ ณ ที่ซึ่งตลุเคยถูกสังหารในกาลก่อน
Verse 2
दैत्यानामधिपो देवि विष्णुना प्रभविष्णुना । कृत्वा वर्षशतं युद्धं तलस्वामी ततोऽभवत्
ข้าแต่เทวี หลังจากทำศึกกับพระวิษณุผู้ทรงเดชและทรงฤทธิ์ยิ่ง เป็นเวลาร้อยปี เจ้าแห่งเหล่าไทตยะนั้นจึงเป็นที่รู้จักในนาม “ตลสวามี”
Verse 3
तप्तकुण्डे नरः स्नात्वा तलस्वामिनमर्चयेत् । हृत्वा पिंडप्रदानं तु कोटियात्राफलं लभेत्
เมื่ออาบน้ำชำระในตัปตะกุณฑะแล้ว บุคคลพึงบูชาทลสวามี; และเมื่อถวายปิณฑะบูชาแด่บรรพชน ย่อมได้บุญผลเสมอด้วยการจาริกแสวงบุญหนึ่งโกฏิครั้ง
Verse 330
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तलस्वामिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशदुत्तरत्रिश ततमोऽध्यायः
ดังนี้ ในศรีสกันทะมหาปุราณอันศักดิ์สิทธิ์ ในสังหิตาที่มีแปดหมื่นหนึ่งพันคาถา ในภาคที่เจ็ดคือปรภาสขันฑะ ภายในปรภาสเกษตรมหาตมยะตอนแรก บทชื่อว่า “พรรณนามหิมาแห่งทลสวามี” อันเป็นบทที่ 330 ย่อมสิ้นสุดลงเพียงนี้