Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

तिलोदकं च यद्दत्त तत्स्थले पितृभक्तितः । तत्सर्वमक्षयं प्रोक्तं गोमत्यां स्नानपूर्वकम्

tilodakaṃ ca yaddatta tatsthale pitṛbhaktitaḥ | tatsarvamakṣayaṃ proktaṃ gomatyāṃ snānapūrvakam

และทิโลทกะ คือการถวาย ‘น้ำงา’ ใด ๆ ที่มอบ ณ สถานนั้นด้วยภักดีต่อบรรพชน—เมื่อได้อาบน้ำชำระในแม่น้ำโคมตีเป็นปฐม—ผลบุญทั้งสิ้นนั้นตรัสว่าเป็นอักษยะ ไม่เสื่อมสูญ

तिलोदकम्sesame-water (libation)
तिलोदकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतिल (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—तिलयुक्तम् उदकम् इति कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
यत्whatever/that which
यत्:
Anaphoric/Relative (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)
दत्तgiven/offered
दत्त:
Predicate/Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘दत्तम्’ (given)
तत्स्थलेin that place
तत्स्थले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्थल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तस्मिन् स्थले इति तत्पुरुषः
पितृभक्तितःout of devotion to the ancestors
पितृभक्तितः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
Formतसिलन्त-अव्यय (ablatival adverb) ‘-तः’ = ‘from/through’; अर्थः—पितृभक्त्या (out of devotion to ancestors)
तत्that
तत्:
Anaphoric (निर्देश)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशार्थक-सर्वनाम
सर्वम्all
सर्वम्:
Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
अक्षयम्imperishable
अक्षयम्:
Predicate/Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ (नञ्) + क्षय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-तत्पुरुषः (अ-क्षय) = ‘non-decaying’
प्रोक्तम्is declared
प्रोक्तम्:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘said/declared’
गोमत्याम्in/at the Gomati (river)
गोमत्याम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगोमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; नदी/स्थान-नाम
स्नानपूर्वकम्preceded by bathing
स्नानपूर्वकम्:
Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्नान (प्रातिपदिक) + पूर्वक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—स्नानं पूर्वं यस्य/येन इति (पूर्वक) ‘preceded by bathing’

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Gomatī (Dvārakā)

Type: ghat

Scene: At Gomati Ghat, a devotee emerges from ritual bath, then offers tilodaka with cupped hands facing the water; pitṛs appear subtly in the background as luminous ancestral forms receiving the offering; priests hold darbha and water pots.

P
Pitṛs
G
Gomatī (river/tīrtha)
T
Tilodaka

FAQs

Pitṛ-devotion performed with purity (snāna) at a powerful tīrtha becomes akṣaya—its merit is said to be inexhaustible.

The Gomatī tīrtha associated with Dvārakā is highlighted as especially efficacious for ancestral offerings.

Bathe in the Gomatī first (snāna-pūrvaka), then offer tilodaka (sesame-water) to the Pitṛs with devotion.