Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

प्रयास्यन्स्वगृहं तत्र ददर्श पथि राक्षसम् । द्रुतं च क्रूरकर्माणं दृष्ट्वा भक्षितुमागतम्

prayāsyansvagṛhaṃ tatra dadarśa pathi rākṣasam | drutaṃ ca krūrakarmāṇaṃ dṛṣṭvā bhakṣitumāgatam

ครั้นออกเดินทางกลับเรือนของตน เขาเห็นยักษ์รากษสอยู่กลางทาง—ว่องไวและโหดร้ายในการกระทำ—กำลังพุ่งเข้ามาเพื่อจะกลืนกินเขา

प्रयास्यन्while going
प्रयास्यन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘going forth’
स्वगृहम्his own house
स्वगृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + गृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (स्वं गृहम्)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्ण), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पथिon the path
पथि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
राक्षसम्a demon
राक्षसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
द्रुतम्swiftly
द्रुतम्:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्रुत (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
क्रूरकर्माणम्one of cruel deeds
क्रूरकर्माणम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रूर + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (क्रूरं कर्म यस्य सः)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having seen’
भक्षितुम्to devour
भक्षितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive), ‘to eat/devour’
आगतम्having come/approached
आगतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (राक्षसम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution)

Tirtha: Dvārakā/Gomatī merit carried outward

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A lonely road at dusk; the pilgrim with prasāda on shoulder halts as a fierce rākṣasa rushes forward, claws extended, eyes blazing; tension between sanctity and predation.

R
Rākṣasa

FAQs

The devotee’s journey may face sudden danger, setting the stage for divine safeguarding and the triumph of merit.

The narrative belongs to Dvārakā Māhātmya, presenting how Dvārakā-linked devotion protects even away from the city.

None explicitly; it is a narrative turning point toward protection through spiritual merit.