Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

द्वारके मथुरां पश्य प्रणतां तव पादयोः । अयोध्याऽवंतिकामायास्ता नमंति पदांबुजम्

dvārake mathurāṃ paśya praṇatāṃ tava pādayoḥ | ayodhyā'vaṃtikāmāyāstā namaṃti padāṃbujam

โอ้ทวารกา จงดูมถุรา—นอบน้อมแทบพระบาทของพระองค์ อโยธยาและอวันติกา (อุชเชนี) ก็กราบลงต่อบาทบัวของพระองค์เช่นกัน

द्वारकेO Dvārakā
द्वारके:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्वारका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन-प्रयोग (vocative address)
मथुराम्Mathurā
मथुराम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमथुरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
पश्यsee
पश्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रणताम्bowed down
प्रणताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√नम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (मथुराम्)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
पादयोःof (your) two feet
पादयोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), द्विवचन (also locative dual possible by form); अत्र षष्ठी-सम्बन्धः
अयोध्याAyodhyā
अयोध्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअयोध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन
अवन्तिकाम्Avantikā (Ujjayinī)
अवन्तिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअवन्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
आयास्ताhaving come
आयास्ता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्रियाविशेषणवत्/वाक्ये विधेय-भावः (having come)
नमन्तिbow
नमन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√नम् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
पदाम्बुजम्the lotus-feet
पदाम्बुजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पदस्य अम्बुजम् = foot-lotus)

Narrator within Dvārakā-māhātmya (contextual voice)

Tirtha: Dvārakā (as receiving homage of Mathurā, Ayodhyā, Avantikā)

Type: kshetra

Scene: Four city-deities appear: Mathurā as a youthful cowherd-city goddess with peacock-feather motifs; Ayodhyā as regal solar-lineage queen; Avantikā as Śaiva city goddess with Mahākāla symbols; all kneel toward Dvārakā’s radiant lotus-feet at the seashore, forming a mandala of India’s sacred capitals.

D
Dvārakā
M
Mathurā
A
Ayodhyā
A
Avantikā (Ujjayinī)

FAQs

Purāṇic māhātmya exalts Dvārakā by showing other renowned sacred cities honoring it, affirming Dvārakā’s paramount sanctity.

Dvārakā, elevated above even Mathurā, Ayodhyā, and Avantikā within this praise-context.

No explicit ritual; the act emphasized is praṇāma (prostration) to the sacred feet.