Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

पश्चिमस्य समुद्रस्य तीरमाश्रित्य वर्तते । अस्माच्च दिशि वायव्यां द्वारकाक्षेत्रमुत्तमम्

paścimasya samudrasya tīramāśritya vartate | asmācca diśi vāyavyāṃ dvārakākṣetramuttamam

“ที่นั่นตั้งอยู่โดยอาศัยฝั่งมหาสมุทรด้านตะวันตก; และจากที่นี่ไปทางทิศวายุ (ตะวันตกเฉียงเหนือ) มีเขตศักดิ์สิทธิ์ทวารกาซึ่งประเสริฐยิ่ง”

पश्चिमस्यof the western
पश्चिमस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; विशेषणम्
समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्
तीरम्shore, bank
तीरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
आश्रित्यhaving resorted to
आश्रित्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive), ‘having resorted to/after taking refuge’
वर्ततेexists, is situated
वर्तते:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
अस्मात्from this
अस्मात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
दिशिin the direction
दिशि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्
वायव्याम्in the north-western
वायव्याम्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवायव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; विशेषणम् (दिशि इति)
द्वारकाक्षेत्रम्the Dvārakā sacred region
द्वारकाक्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वारका (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्वारकायाः क्षेत्रम्)
उत्तमम्excellent, supreme
उत्तमम्:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम् (क्षेत्रम् इति)

Divyavāṇī (Divine Voice)

Tirtha: Dvārakā-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Gautama, Nārada, and sages

Scene: A panoramic western coastline with waves and rocky shore; a luminous indication of the ‘uttama Dvārakā-kṣetra’ toward the north-west, perhaps shown as a distant temple spire or fortified city silhouette beyond dunes.

D
Dvārakā
W
Western Sea (Samudra)

FAQs

Pilgrimage is anchored in sacred geography: the Purāṇa maps devotion onto real directions and landscapes to guide seekers.

Dvārakā-kṣetra, described as the supreme sacred region on the western seacoast.

No explicit rite is stated; the verse functions as a directional/locational instruction for pilgrimage.