Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

कुश उवाच । यथा पूज्यो महादेवो मम त्वं च तथा हरे । एक एव द्विधामूर्तिस्तस्मात्त्वां वरयाम्यहम्

kuśa uvāca | yathā pūjyo mahādevo mama tvaṃ ca tathā hare | eka eva dvidhāmūrtistasmāttvāṃ varayāmyaham

กุศะกล่าวว่า “ดังที่มหาเทพเป็นที่ควรบูชาสำหรับข้า ฉันใด ท่านก็ฉันนั้น โอ้หริ ท่านเป็นสภาวะเดียวปรากฏเป็นสองรูป เพราะฉะนั้นข้าจึงขอเลือกท่านเป็นพร”

कुशःKusha
कुशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (comparative/manner)
पूज्यःworthy of worship
पूज्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूज्य (कृदन्त; पूज् धातु)
Formकृदन्त-तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महादेवःMahadeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—महान् + देवः (कर्मधारय)
ममof me / my
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
तथाso / likewise
तथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/तुल्यतावाचक (so, likewise)
हरेO Hari
हरे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
एकःone
एकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed / only
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
द्विधा-मूर्तिःhaving a twofold form
द्विधा-मूर्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विधा (अव्यय) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—द्विधा + मूर्तिः (अव्ययीभाव)
तस्मात्therefore / from that
तस्मात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
त्वाम्you
त्वाम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
वरयामिI choose
वरयामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु; वर्/वृ—वरणे)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Kuśa

Tirtha: Dvārakā-kṣetra (teaching locus)

Type: kshetra

Listener: Hari (Viṣṇu/Kṛṣṇa)

Scene: Kuśa speaks with composed devotion, declaring Mahādeva and Hari equally worshipful and one reality in two forms; the moment is serene, like a philosophical revelation within a sacred setting.

K
Kuśa
M
Mahādeva (Śiva)
H
Hari (Viṣṇu)

FAQs

The verse teaches theological unity: Śiva and Viṣṇu are one supreme reality manifesting in two forms, encouraging inclusive devotion.

Within Dvārakā Māhātmya, this teaching sanctifies Dvārakā as a place where unity of Hari and Hara is proclaimed.

No ritual is prescribed; the focus is doctrinal—equal worship of Mahādeva and Hari.