Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्कृष्णो गोपीनां हितकाम्यया । सरसः सन्निधौ तस्य सरस्त्वन्यच्चकार ह

prahlāda uvāca | ityuktvā bhagavānkṛṣṇo gopīnāṃ hitakāmyayā | sarasaḥ sannidhau tasya sarastvanyaccakāra ha

ปรหลาทกล่าวว่า: ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระภควานกฤษณะผู้ปรารถนาประโยชน์สุขแก่เหล่าโคปี ได้เนรมิตสระอีกแห่งหนึ่งขึ้นใกล้สระนั้น

प्रह्लादःPrahlāda
प्रह्लादः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रह्लाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्य-समाप्त्यर्थक (thus)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकाल (having said)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृष्णःKṛṣṇa
कृष्णः:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गोपीनाम्of the gopīs
गोपीनाम्:
Shashthi-sambandha (Possession/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगोपी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
हितकाम्ययाwith the desire for (their) welfare
हितकाम्यया:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootहित + काम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हितस्य काम्या)
सरसःof the lake
सरसः:
Shashthi-sambandha (Relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सन्निधौnear, in the vicinity
सन्निधौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तस्यof that (lake)
तस्य:
Shashthi-sambandha (Relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सरःa lake
सरः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अवधारणार्थक (but/indeed)
अन्यत्another
अन्यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
चकारmade
चकार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
indeed (narrative particle)
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/वृत्तान्तसूचक-निपात (indeed/it is said)

Prahlāda

Tirtha: (Unnamed) newly created Saras near the earlier Saras

Type: kund

Listener: (Implied) the audience within the Purāṇic frame (e.g., sages/king)

Scene: Kṛṣṇa, after consoling the gopīs, gestures toward the ground near a lake; a new, luminous saras manifests—water wells up, lotuses bloom, and celestial beings appear overhead in wonder.

P
Prahlāda
K
Kṛṣṇa
G
Gopīs
M
Maya-saras (implied)

FAQs

Divine compassion institutionalizes itself as sacred geography—tīrthas arise to support devotion for generations.

A newly created lake (another saras) situated near the previously mentioned Maya-saras in the Dvārakā region.

Implicitly, future snāna and worship at the newly formed tīrtha; the verse focuses on its divine origin.