Adhyaya 55
บทนี้กล่าวถึงคำสอนของฤๅษีปุลัสตยะต่อพระราชา ให้ไปยัง “รุทระหรท” ตีรถะอันเป็นมงคล และอาบน้ำศักดิ์สิทธิ์ด้วยภักติ (ศรัทธาอุทิศแด่พระศิวะ) โดยระบุว่า ผู้ใดสรงสนานด้วยความเลื่อมใส ณ สระนี้ ย่อมได้รับความผ่องแผ้ว และบรรลุฐานะสูง คือได้อยู่ร่วมกับคณะคณะแห่งพระศิวะ จนถึง “คณาธิศตวะ” อันเป็นความเป็นใหญ่ในหมู่คณะนั้น ต่อมาบรรยายตำนานกำเนิด: หลังการปราบอสูรอันธกะ พระศิวะผู้มีธงเป็นโค (วฤษภธวชะ) เสด็จพร้อมคณะคณะของพระองค์มาสรงสนาน และทรงสถาปนาสระน้ำขึ้น จึงเป็นที่รู้จักในนาม “รุทระหรท” อีกทั้งกำหนดวัตรว่า หากสรงสนานในวันจันทรคติ “จตุรทศี” (ขึ้น/แรม 14 ค่ำ) จะได้บุญเสมือนบุญจากการรวมกันของตีรถะทั้งปวง ตอนท้ายลงท้ายด้วยโคโลฟอนว่าเป็นอัธยายะที่ 55 แห่งอรพุทขัณฑะ ในประภาสขัณฑะ.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ पुण्यं रुद्रह्रदं शुभम् । यत्र स्नातो नरो भक्त्या गणाधीशत्वमाप्नुयात्
ปุลัสตยะกล่าวว่า: ต่อจากนั้น โอ้พระราชาผู้ประเสริฐ จงไปยังรุทรหรทอันศักดิ์สิทธิ์และเป็นมงคลเถิด ผู้ใดอาบน้ำที่นั่นด้วยภักติ ย่อมบรรลุฐานะเป็นเจ้าเหนือหมู่คณะคณะ (คณะของพระศิวะ)
Verse 2
पुरा हत्वांऽधकं दैत्यं सगणो वृषभध्वजः । ततः स्नातो ह्रदं कृत्वा ततो रुद्रह्रदोऽभवत्
กาลก่อน พระศิวะผู้ทรงธงรูปโค พร้อมด้วยหมู่คณะของพระองค์ ได้ปราบอสูรอันธกะแล้วเสด็จอาบน้ำ ณ ที่นั้น ครั้นทรงกระทำให้เกิดสระขึ้น สถานที่นั้นจึงเลื่องลือว่า “รุทรหรท” คือสระศักดิ์สิทธิ์ของรุทร
Verse 3
चतुर्द्दश्यां महाराज यस्तत्र कुरुते नरः । स्नानं तस्य भवेत्पुण्यं सर्वतीर्थसमुद्भवम्
ข้าแต่มหาราช ผู้ใดอาบน้ำที่นั่นในวันจตุรทศี (ขึ้นหรือแรม ๑๔ ค่ำ) บุญแห่งการอาบน้ำนั้นย่อมเสมอด้วยบุญที่เกิดจากสรรพทีรถะทั้งปวงรวมกัน
Verse 55
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे रुद्रह्रदमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
ดังนี้ จบลงเป็นบทที่ห้าสิบห้า ชื่อว่า “พรรณนามหิมาแห่งรุทรหรท” ในอรพุทขันฑะ ภาคที่สาม แห่งประภาสขันฑะ คัมภีร์ที่เจ็ด ของศรีสกันทมหาปุราณะ ในสังหิตาแปดหมื่นหนึ่งพันโศลก