Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

लवद्वयं यवः प्रोक्तः काष्ठा ते दश पंच च । त्रिंशत्काष्ठाः कलामाहुः क्षणस्त्रिंशत्कलो मतः

lavadvayaṃ yavaḥ proktaḥ kāṣṭhā te daśa paṃca ca | triṃśatkāṣṭhāḥ kalāmāhuḥ kṣaṇastriṃśatkalo mataḥ

ลวะสองหนเรียกว่า ‘ยวะ’; ยวะสิบห้าหนเป็นหนึ่ง ‘กาษฐา’ สามสิบกาษฐาเรียกว่า ‘กลา’ และหนึ่ง ‘กษณะ’ นับว่าเท่ากับกลา สามสิบหน

लवद्वयम्two lavas
लवद्वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलव (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (लवयोः द्वयम् = two lavas)
यवःa yava (unit)
यवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
प्रोक्तःis declared
प्रोक्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; ‘is said’
काष्ठाःkāṣṭhās (units)
काष्ठाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
तेthose
ते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
दशten
दश:
Sankhya (Numerical qualifier/संख्या)
TypeNoun
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; (indeclinable-like numeral)
पञ्चfive
पञ्च:
Sankhya (Numerical qualifier/संख्या)
TypeNoun
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; (indeclinable-like numeral)
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय (conjunction)
त्रिंशत्thirty
त्रिंशत्:
Sankhya (Numerical qualifier/संख्या)
TypeNoun
Rootत्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याशब्दः (numeral), अत्र पूर्वपदत्वेन (as first member)
काष्ठाःkāṣṭhās
काष्ठाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
कलाम्a kalā
कलाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
आहुःthey say/call
आहुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु; आह)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd), बहुवचन (Plural)
क्षणःa kṣaṇa (moment)
क्षणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
त्रिंशत्कलः(consisting of) thirty kalās
त्रिंशत्कलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक) + कल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (त्रिंशतां कलानां समाहारः/युक्तः = consisting of thirty kalās)
मतःis considered
मतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; ‘is considered’

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Listener: viprendra (best of brāhmaṇas)

Scene: A diagrammatic ‘ladder’ of time units—lava, yava, kāṣṭhā, kalā, kṣaṇa—appears as the sage gestures; disciples visualize the hierarchy like beads on a string.

FAQs

Scripture systematizes time so that dharmic life—worship, vows, and festivals—can be performed with precision and reverence.

No specific tirtha is named; the verse provides the technical backbone for calculating auspicious times connected with tirtha worship.

A time-measure conversion chain (lava → yava → kāṣṭhā → kalā → kṣaṇa) used for determining ritual durations.