Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

ब्राह्मण उवाच । तीर्थयात्रापरोऽहं च भ्रमामि क्षितिमंडले । क्रमेणाऽत्र समायातः क्षेत्रेऽस्मिन्हाटकेश्वरे

brāhmaṇa uvāca | tīrthayātrāparo'haṃ ca bhramāmi kṣitimaṃḍale | krameṇā'tra samāyātaḥ kṣetre'sminhāṭakeśvare

พราหมณ์กล่าวว่า: ข้าพเจ้ามุ่งมั่นในจาริกแสวงบุญ เที่ยวร่อนเร่ไปทั่ววงแผ่นดิน ครั้นโดยลำดับจึงมาถึง ณ ที่นี้ ในเขตศักดิ์สิทธิ์แห่งหาฏเกศวร

ब्राह्मणःthe Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
तीर्थयात्रापरःdevoted to pilgrimage
तीर्थयात्रापरः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतीर्थ + यात्रा + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (‘devoted to pilgrimage’)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
भ्रमामिI wander
भ्रमामि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
क्षितिमण्डलेon the earth-circle, on earth
क्षितिमण्डले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षिति + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
क्रमेणgradually, in due course
क्रमेण:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचन-रूपेण क्रियाविशेषण (adverbial instrumental)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
समायातः(I) have come
समायातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + या (धातु) → समायात (कृदन्त)
Formभूतकृत् (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having come’ (participial predicate)
क्षेत्रेin the sacred field
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुं/नपुं, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
हाटकेश्वरेat Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहाटक + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; स्थान/देवता-नाम

Brāhmaṇa (pilgrim)

Tirtha: Hāṭakeśvara

Type: kshetra

Listener: King Ajo (implied from prior verses)

Scene: A brāhmaṇa pilgrim introduces himself as devoted to tīrthayātrā, having wandered widely and now arrived at Hāṭakeśvara-kṣetra.

B
Brāhmaṇa
H
Hāṭakeśvara (kṣetra/tīrtha)

FAQs

Pilgrimage (tīrtha-yātrā) is presented as a disciplined spiritual life, where sacred places like Hāṭakeśvara become stations of transformation.

Hāṭakeśvara kṣetra is explicitly named and serves as the focal sacred site in this segment.

No explicit rite is given in this verse; it establishes the pilgrim’s vow-like orientation toward tīrtha-yātrā.