Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 92

हलाहलं च संजातं तदॄष्ट्वा नारदेन हि । ततो देवानुवाचेदं देवर्षिरमितद्युतिः

halāhalaṃ ca saṃjātaṃ tadṝṣṭvā nāradena hi | tato devānuvācedaṃ devarṣiramitadyutiḥ

ครั้นพิษหาลาหละบังเกิดขึ้น นารทได้เห็นแล้ว; จากนั้นเทวฤๅษีผู้มีรัศมีหาประมาณมิได้ จึงกล่าวแก่เหล่าเทพดังนี้

हलाहलम्Hālāhala (poison)
हलाहलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहलाहल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nom/acc, singular)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (indeclinable conjunction)
संजातम्arisen/produced
संजातम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसम्+जन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nom/acc, singular)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (pronoun; neuter, accusative, singular)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय (having seen)
नारदेनby Nārada
नारदेन:
Kartr-karana (Agent in instr./कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (masculine, instrumental, singular)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle; emphasis/causal nuance)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अव्ययीभावार्थे/क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: then/from that)
देवान्the gods
देवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (masculine, accusative, plural)
अनुवाचaddressed/spoke to
अनुवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु+वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (perfect; active; 3rd person singular)
इदम्this (speech)
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (pronoun; neuter, accusative, singular)
देवर्षिःthe divine sage
देवर्षिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव+ऋषि (प्रातिपदिक-समूह)
Formतत्पुरुष (देवानां ऋषिः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masculine, nominative, singular)
अमितimmeasurable
अमित:
Visheshana (Qualifier/विशेषण-अङ्ग)
TypeAdjective
Rootअमित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — समासाङ्ग (masculine, nominative, singular; compound member)
द्युतिःsplendour
द्युतिः:
Visheshya (Head noun/विशेष्य)
TypeNoun
Rootद्युति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (feminine, nominative, singular) — समासे उत्तरपद
अमितद्युतिःof immeasurable splendour
अमितद्युतिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमित+द्युति (प्रातिपदिक-समूह)
Formकर्मधारय (अमिता द्युतिः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masculine, nominative, singular)

Lomaharṣaṇa (Sūta) narrating; Nārada becomes the in-scene speaker next

Listener: Ṛṣis/assembly (frame)

Scene: Dark, smoky Hālāhala rises from the churned ocean; Nārada, radiant and urgent, witnesses and turns to address the devas.

H
Hālāhala
N
Nārada
D
Devas

FAQs

When crisis manifests from collective actions, wise counsel directs beings toward divine refuge and right response.

The verse occurs in Kedārakhaṇḍa’s broader Kedāra sacred setting; it is not a direct tīrtha-stuti line.

No explicit ritual; the narrative prepares for the prescription of remembering/appealing to Śiva.