Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56

भक्ष्यमाणं तदा सैन्यं विलोक्य सुरराट्स्वयम् । विहाय नंदिनं पश्चाद्वीरभद्रं समाक्षिपत्

bhakṣyamāṇaṃ tadā sainyaṃ vilokya surarāṭsvayam | vihāya naṃdinaṃ paścādvīrabhadraṃ samākṣipat

ครั้นท้าวสักกะจอมเทพเห็นกองทัพของตนถูกกลืนกิน ก็ผินจากนันทิน แล้วพุ่งเข้าประจัญบานวีรภัทรโดยพลัน

भक्ष्यमाणम्being devoured/eaten
भक्ष्यमाणम्:
Karma (Object/कर्म) - विशेषण
TypeAdjective
Rootभक्ष् (धातु) + य (प्रत्यय) ; भक्ष्यमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शतृ-प्रत्ययान्त (लट्-समकालिक) वर्तमानकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (agreeing with सैन्यम्)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
Kriya-viseshana (Adverbial to main verb)
TypeIndeclinable
Rootवि + लोक् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया
सुरराट्king of the gods (Indra)
सुरराट्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + राट् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां राट्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta (Agent-emphasis/कर्ता-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वयम्-शब्दः (emphatic indeclinable)
विहायhaving left/abandoned
विहाय:
Kriya-viseshana (Adverbial to main verb)
TypeIndeclinable
Rootवि + हा (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया
नन्दिनम्Nandin
नन्दिनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनन्दिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (afterwards)
वीरभद्रम्Vīrabhadra
वीरभद्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवीरभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समाक्षिपत्he hurled/struck (at)
समाक्षिपत्:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + क्षिप् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa style)

Tirtha: Kedāra/Kedārakṣetra

Type: kshetra

Scene: Indra, seeing his forces being consumed, pivots away from Nandin and hurls himself toward Vīrabhadra; the battlefield is crowded with devas, gaṇas, and terrified beings.

S
Surarāṭ (Indra)
N
Nandin
V
Vīrabhadra
D
Deva army

FAQs

When pride and fear arise, even rulers shift targets; the Purāṇic message warns against ego and urges surrender to higher dharma.

Kedāra (Kedārakhaṇḍa) forms the setting; this verse is a narrative episode within that sacred frame.

None.