Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ईश्वरं शरणं व्रऐजा । एवं ब्रुवति गोविन्द आगतः सैन्यसागरः । वीरभद्रेण सदृशो ददृशुस्तं तदा सुराः

tasmātsarvaprayatnena īśvaraṃ śaraṇaṃ vraaijā | evaṃ bruvati govinda āgataḥ sainyasāgaraḥ | vīrabhadreṇa sadṛśo dadṛśustaṃ tadā surāḥ

ฉะนั้นจงเพียรพยายามทุกประการแล้วเข้าถึงที่พึ่งในอีศวร ครั้นโควินทะตรัสดังนี้อยู่ กองทัพมหึมาดุจมหาสมุทรก็เคลื่อนมาถึง; เหล่าเทวะจึงแลเห็นผู้หนึ่งผู้คล้ายวีรภัทร

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इत्यव्ययप्रयोगः (ablatival adverb) — हेतौ/तस्मादर्थे
सर्व-प्रयत्नेनwith all effort
सर्व-प्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
ईश्वरम्the Lord
ईश्वरम्:
Gati/Karma (Goal/object/गति-कर्म)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/गति), एकवचन
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma (Object complement/कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म; द्वितीयाद्वितीयासमानाधिकरण), एकवचन
व्रजgo/seek
व्रज:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकार-अव्यय (adverb of manner)
ब्रुवतिwhile (he) was speaking
ब्रुवति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमा-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; सति-सप्तमीभावे (locative absolute sense)
गोविन्देwhen Govinda (was speaking)
गोविन्दे:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगोविन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
आगतःcame/arrived
आगतः:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate)
सैन्य-सागरःocean-like army (vast host)
सैन्य-सागरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक) + सागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
वीरभद्रेणwith Vīrabhadra (as comparison)
वीरभद्रेण:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootवीरभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (उपमान/करण), एकवचन
सदृशःsimilar
सदृशः:
Karta-predicative (विधेय)
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (सैन्यसागरः)
ददृशुःsaw
ददृशुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तम्him/that one
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (temporal adverb)
सुराःthe gods
सुराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन

Mahāviṣṇu (Govinda) for the exhortation; Lomaśa as narrative voice for the scene

Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)

Type: kshetra

Scene: As Viṣṇu urges refuge in Īśvara, the horizon fills with an ocean-like army; devas behold a formidable being resembling Vīrabhadra—portent of Shaiva wrath and dharma-restoration.

Ī
Īśvara
G
Govinda
S
Sura (gods)
V
Vīrabhadra

FAQs

The highest protection is Īśvara-śaraṇāgati (taking refuge in the Lord), especially amid upheaval and conflict.

The Kedāra Khaṇḍa narrative backdrop relates to Kedārakṣetra; this verse focuses on the unfolding divine event rather than a tīrtha-benefit.

Not a ritual, but a spiritual injunction: seek the Lord as refuge (śaraṇaṃ vraja).