Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

तस्मान्न तिष्ठामि गिरेः समीपे व्रजामि चाद्यैव वनांतरं पुनः । इत्येवमुक्त्वा स जगाम मार्गं दुरत्ययं योगेनामप्यगम्यम्

tasmānna tiṣṭhāmi gireḥ samīpe vrajāmi cādyaiva vanāṃtaraṃ punaḥ | ityevamuktvā sa jagāma mārgaṃ duratyayaṃ yogenāmapyagamyam

เพราะฉะนั้นเราจะไม่อยู่ใกล้ภูเขา; วันนี้เองเราจะกลับเข้าสู่ป่าลึกอีกครั้ง ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว เขาก็ออกเดินไปตามทางอันทุรกันดาร ยากเข้าถึงแม้ด้วยฤทธิ์โยคะ

तस्मात्therefore; from that (reason)
तस्मात्:
Apādāna (Ablative source/reason/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (negation particle)
तिष्ठामिI stay/stand
तिष्ठामि:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
गिरेःof the mountain
गिरेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
समीपेnear
समीपे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमीप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (स्थानवाचक)
व्रजामिI go
व्रजामि:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
अद्यtoday
अद्य:
Kāla (Time adjunct/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (temporal adverb)
एवindeed; just
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphasis)
वनान्तरम्into the interior of the forest
वनान्तरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वनस्य अन्तरम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुनःagain; further
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (adverb)
इतिthus
इति:
Vākyasaṃjñā (Quotation marker/इत्यादि)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative)
एवम्in this way
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (manner adverb)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त, त्वा-प्रत्यय (क्त्वान्त-अव्ययभाव), पूर्वकालिक क्रिया (absolutive)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जगामwent
जगाम:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मार्गम्path
मार्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दुरत्ययम्hard to cross; difficult
दुरत्ययम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग/अव्यय) + अत्यय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दुर् + अत्यय), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (मार्गम्-विशेषण)
योगेनby yoga; through yogic power
योगेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
नामindeed; surely
नाम:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/खल्वर्थक (emphatic particle; often after instrumentals)
अपिeven; also
अपि:
Samuccaya/Avadhāraṇa (Also/even)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)
अगम्यम्impassable; not to be reached
अगम्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त, यत्-प्रत्यय (गम्य), नञ्-पूर्वक (अ-गम्य), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (मार्गम्-विशेषण)

Śiva

Tirtha: Kedāra environs (giri-samīpa and araṇyāntara)

Type: peak

Scene: A solitary figure turns away from a looming sacred mountain and enters a dense, shadowed forest; the path narrows into a near-mystical corridor, suggesting it is ‘unapproachable even by yoga’.

Ś
Śiva

FAQs

Withdrawal from tempting circumstances and turning inward (symbolized by the forest) is portrayed as a corrective move toward steadiness and purity.

The verse evokes the Himalayan mountain-and-forest sacred landscape central to Kedāra-khaṇḍa, though it does not name Kedāra explicitly in this line.

None; it describes movement/withdrawal rather than a formal rite.