Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 11

कृतं मया विश्वमिदं समग्रं चराचरं देववरैः समेतम् । क्रीडार्थमस्योद्भववृत्तिहेतुभिश्चिक्रीडितं मे विजये प्रपश्य

kṛtaṃ mayā viśvamidaṃ samagraṃ carācaraṃ devavaraiḥ sametam | krīḍārthamasyodbhavavṛttihetubhiścikrīḍitaṃ me vijaye prapaśya

จักรวาลทั้งสิ้นนี้—ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว—พร้อมด้วยเหล่าเทพผู้ประเสริฐ เราเป็นผู้สร้างขึ้นเอง เพื่อการเล่นลีลา โดยเหตุแห่งการเกิดและการดำรงอยู่ของมัน เราได้สำแดงกีฬานั้น; จงดูชัยชนะของเราเถิด

कृतम्made, created
कृतम्:
Karma-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + कृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
विश्वम्the universe, all
विश्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (demonstrative)
समग्रम्entire, complete
समग्रम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसमग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
चराचरम्moving and unmoving (all beings)
चराचरम्:
Viśeṣaṇa/Upapada to viśvam (Appositional)
TypeNoun
Rootचर + अचर (प्रातिपदिक-द्वन्द्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-समास (copulative)
देववरैःby/with the best of gods
देववरैः:
Sahakārī/Karana (Accompaniment/means)
TypeNoun
Rootदेव + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां वराः)
समेतम्accompanied, joined
समेतम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसम् + इ (धातु) + समेत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
क्रीडार्थम्for play, for sport
क्रीडार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootक्रीडा + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (क्रीडायाः अर्थः)
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
उद्भववृत्तिहेतुभिःby the causes of its arising and continuance
उद्भववृत्तिहेतुभिः:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootउद्भव + वृत्ति + हेतु (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; बहु-तत्पुरुष (उद्भवस्य वृत्तेः हेतवः)
चिक्रीडितम्played, sported (done as play)
चिक्रीडितम्:
Karma-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootक्रीड् (धातु) + क्त (कृदन्त) with reduplication (चि-)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मेmy, for me
मे:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; enclitic
विजयेin victory, at the time of triumph
विजये:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
प्रपश्यbehold, see clearly
प्रपश्य:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + पश्य् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन

Pārvatī (Devī Girijā), inferred from context

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage-oriented audience (frame)

Scene: Devī proclaims cosmic authorship: the entire moving and unmoving universe, with gods, fashioned and sustained for play; a triumphant revelation of divine sovereignty.

G
Girijā (Pārvatī)
D
Devas (devavarāḥ)
U
Universe (jagat)

FAQs

Creation and cosmic order are portrayed as divine līlā (play), encouraging devotion that sees sacred purpose in the world’s unfolding.

The Kedārakhaṇḍa setting (Kedāra/Kedāranātha region) frames the teaching, though the verse itself is cosmological rather than topographical.

None.