Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 150

काश्मीररत्नोपलसिद्धरत्नवैदूर्यचित्रं सुधया परिष्कृतम् । दिव्यासनं तस्य च कल्पितं भुवा तत्रास्थितो योगपतिर्महेशः

kāśmīraratnopalasiddharatnavaidūryacitraṃ sudhayā pariṣkṛtam | divyāsanaṃ tasya ca kalpitaṃ bhuvā tatrāsthito yogapatirmaheśaḥ

ณ ที่นั้นได้จัดทำอาสนะทิพย์บนพื้นดินถวายแด่พระองค์—ประดับลวดลายด้วยรัตนะแคว้นกัศมีร์ แผ่นอัญมณี รัตนะอันสำเร็จ และไวฑูรยะ ทั้งขัดเงาด้วยปูนขาว; บนอาสนะนั้น มเหศ ผู้เป็นจอมแห่งโยคะประทับนั่ง

काश्मीररत्नोपलसिद्धरत्नवैदूर्यचित्रम्variegated with Kashmir gems, jewel-stones, siddha-gems and cat’s-eye
काश्मीररत्नोपलसिद्धरत्नवैदूर्यचित्रम्:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाश्मीर-रत्न + उपल + सिद्ध-रत्न + वैदूर्य + चित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-समाससमूहः (काश्मीररत्नोपलैः सिद्धरत्नैः वैदूर्यैः च चित्रम्) विशेषण (आसनम्)
सुधयाwith nectar/ambrosia
सुधया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
परिष्कृतम्adorned/refined
परिष्कृतम्:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि + कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (आसनम्)
दिव्यासनम्a divine seat
दिव्यासनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिव्य + आसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (दिव्यम् आसनम्)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (pronoun)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
कल्पितम्arranged/prepared
कल्पितम्:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकॢप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (आसनम्)
भुवाby the earth/on the ground
भुवा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘भूम्या’ इत्यर्थे
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
आस्थितःsat/was seated
आस्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘sat/remaining’
योगपतिःlord of yoga
योगपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (योगस्य पतिः)
महेशःMaheśa
महेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् ईशः)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha: Siddhavaṭa

Type: kshetra

Scene: A jeweled, multicolored divine seat laid upon the earth near Siddhavaṭa—Kashmir gemstones, vaidūrya, polished surface—Śiva as Yogapati seated with majestic stillness.

M
Maheśa
Ś
Śiva
Y
Yogapati

FAQs

The sanctity of place supports yoga: a consecrated seat and environment symbolize steadiness (āsana) and readiness for higher contemplation.

The setting continues at/near Siddhavaṭa within the Kedārakhaṇḍa sacred geography, presenting it as a fit locus for yogic establishment.

No formal rite is prescribed; the verse implicitly highlights the yogic discipline of establishing a proper āsana in a sanctified spot.