Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

एवंविधं तं प्रसमीक्ष्य कालं संचिंत्यमानं मनसाऽचलेन । शैवं पदं यत्परमार्थरूपं कैवल्यसायुज्यकरं स्वरूपतः

evaṃvidhaṃ taṃ prasamīkṣya kālaṃ saṃciṃtyamānaṃ manasā'calena | śaivaṃ padaṃ yatparamārtharūpaṃ kaivalyasāyujyakaraṃ svarūpataḥ

ครั้นเห็นกาลอยู่ในสภาพเช่นนั้น เขาจึงใคร่ครวญด้วยจิตอันมั่นคงไม่หวั่นไหว และเพ่งระลึกถึง “ปรมบทแห่งไศวะ”—ซึ่งเป็นรูปแห่งปรมัตถ์ และโดยสภาวะของตนเองประทานสายุชยะ อันนำไปสู่ไกวัลยะ (ความหลุดพ้น)

एवंविधम्of such a kind
एवंविधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootएवम् (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (तम्)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
प्रसमीक्ष्यhaving observed
प्रसमीक्ष्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + सम् + ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया
कालम्Kāla (Time/Death personified)
कालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्मपदम्
संचिन्त्यमानम्being contemplated / pondering
संचिन्त्यमानम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + चिन्त् (धातु) → चिन्त्यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्/मान), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कालम्)
मनसाwith the mind
मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; करणम्
अचलेनunmoving, steady
अचलेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; विशेषणम् (मनसा)
शैवम्Śaiva, pertaining to Śiva
शैवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (पदम्)
पदम्state, position, goal
पदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्मपदम्
यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
परमार्थरूपम्whose nature is the highest truth
परमार्थरूपम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम् (यत्/पदम्)
कैवल्यसायुज्यकरम्bringing union (sāyujya) with liberation (kaivalya)
कैवल्यसायुज्यकरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकैवल्य (प्रातिपदिक) + सायुज्य (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम् (यत्/पदम्)
स्वरूपतःin its essential nature
स्वरूपतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb: 'by nature/in essence')

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

K
Kāla
Ś
Śaiva Pada (Śiva’s supreme state)

FAQs

Steady contemplation of Śiva’s highest reality is described as the direct cause of liberating union.

Kedāra is the implied sacred setting; the teaching frames the tirtha as aligned with the highest Śaiva goal.

No external rite; the prescription is inner steadiness (acala-manas) and contemplation of the Śaiva state.