Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

चित्रस्थो ह्यभवत्स्द्यः प्रेतराजोऽतिविह्वलः । कालरूपश्च यो नित्यं प्रजानां क्षयकारकः

citrastho hyabhavatsdyaḥ pretarājo'tivihvalaḥ | kālarūpaśca yo nityaṃ prajānāṃ kṣayakārakaḥ

แล้วพระราชาแห่งเปรตทั้งหลายก็ราวกับถูกตรึงเป็นภาพวาด สับสนยิ่งนัก—ผู้ซึ่งเป็นรูปแห่งกาละอยู่เนืองนิตย์ เป็นเหตุแห่งความเสื่อมสลายของสรรพชีวิต

citra-sthaḥstanding motionless/astonished (lit. standing in a picture)
citra-sthaḥ:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootcitra (प्रातिपदिक) + stha (स्था धातोः क्त/प्रत्ययान्त प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (चित्रे स्थितः)
hiindeed
hi:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle; निश्चयार्थ)
abhavatbecame
abhavat:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
sadyaḥimmediately
sadyaḥ:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsadyaḥ (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (immediately)
preta-rājaḥking of the departed (Yama)
preta-rājaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpreta (प्रातिपदिक) + rāja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रेतानां राजा)
ati-vihvalaḥvery bewildered
ati-vihvalaḥ:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (अव्यय/उपसर्गवत्) + vihvala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभावः (अति + विह्वलः)
kāla-rūpaḥone whose form is Time
kāla-rūpaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (कालस्य रूपम्)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)
nityamalways
nityam:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootnityam (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (always)
prajānāmof creatures/subjects
prajānām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
kṣaya-kārakaḥcausing destruction
kṣaya-kārakaḥ:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṣaya (प्रातिपदिक) + kāraka (कृ धातोः ण्वुल्/कर्तृवाचक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (क्षयं करोति इति)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Listener: ṛṣi-audience

Scene: Yama frozen mid-motion like a painted figure, eyes fixed, body rigid; around him, the atmosphere is unnaturally still, as if time itself paused before the king’s Śiva-realization.

Y
Yama (Pretarāja)
K
Kāla (Time)

FAQs

The narrative elevates devotion’s power: even Time’s agent can be rendered motionless before the sanctity of Śiva’s devotee and place.

Kedāra-kṣetra, where Yama’s normal function is dramatically checked.

None.