Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38

एवं समाश्वास्य तदा मनस्वी तान्पर्वतान्देवगणैः समेतान् । प्रणम्य शंभुं मनसा हरिप्रियः स्वां मातरं चैव नतः कुमारः

evaṃ samāśvāsya tadā manasvī tānparvatāndevagaṇaiḥ sametān | praṇamya śaṃbhuṃ manasā haripriyaḥ svāṃ mātaraṃ caiva nataḥ kumāraḥ

ครั้นปลอบประโลมภูเขาทั้งหลายซึ่งมาชุมนุมพร้อมหมู่เทพแล้ว กุมารผู้แน่วแน่—ผู้เป็นที่รักของหริ—น้อมจิตถวายบังคมแด่ศัมภู และก้มกราบมารดาของตนด้วย

एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (thus/in this manner)
समाश्वास्यhaving consoled
समाश्वास्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम् + आ + √श्वस् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय
मनस्वीthe resolute-minded one
मनस्वी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कुमारः)
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
पर्वतान्mountains
पर्वतान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
देवगणैःwith the hosts of gods
देवगणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेव + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां गणाः)
समेतान्assembled/come together
समेतान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + इत (कृदन्त; √इ (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (पर्वतान्)
प्रणम्यhaving bowed to
प्रणम्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र + √नम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
शंभुम्Śambhu (Śiva)
शंभुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मनसाwith (his) mind
मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
हरिप्रियःHari’s beloved (Kumāra)
हरिप्रियः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हरेः प्रियः) उपाधिरूपेण (कुमारः)
स्वाम्his own
स्वाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मातरम्)
मातरम्mother
मातरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
एवindeed/also
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय
नतःbowed down
नतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√नम् (धातु) → नत (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (कुमारः)
कुमारःKumāra
कुमारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Narrator (contextually Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages in Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: Kumāra, resolute after reassuring all, closes his eyes in inward prostration to Śiva; then bows to Pārvatī; devas and mountains stand respectfully, the atmosphere turning quiet and sacred.

K
Kumāra
Ś
Śambhu (Śiva)
H
Hari (Viṣṇu)
M
Mother (Pārvatī)
D
Deva-gaṇas
M
Mountains

FAQs

True heroism is rooted in reverence—victory is preceded by humility toward Śiva and devotion to one’s mother.

Kedāra-kṣetra is the broader sacred geography implied by the Kedārakhaṇḍa setting.

No explicit rite is stated; the verse models inner prostration (mānasa-praṇāma) and devotional conduct.