Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10

तदोत्थितः सहसा महाबलः स वीरभद्रो द्विषतां निहंता । त्रिशूलमुद्यम्य तडित्प्रकाशं जाज्वल्यमानं प्रभया निरंतरम् । स्वरोचिषा भासितदिग्वितानं सूयदुबिंबाग्न्युडुमण्डलाभम्

tadotthitaḥ sahasā mahābalaḥ sa vīrabhadro dviṣatāṃ nihaṃtā | triśūlamudyamya taḍitprakāśaṃ jājvalyamānaṃ prabhayā niraṃtaram | svarociṣā bhāsitadigvitānaṃ sūyadubiṃbāgnyuḍumaṇḍalābham

แล้ววีรภัทร ผู้ทรงมหาพละ ผู้ปราบศัตรู ก็ลุกขึ้นฉับพลัน ชูตรีศูลสว่างดุจสายฟ้า ลุกโชติช่วงด้วยรัศมีไม่ขาดสาย ด้วยประกายของตนเองท่านส่องสว่างทั่วทิศานุทิศ ดุจดวงอาทิตย์ ดุจเปลวไฟ ดุจวงดาวพราวฟ้า

tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
utthitaḥarisen, stood up
utthitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootut-√sthā (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे—‘उत्थितः’ (having arisen)
sahasāsuddenly
sahasā:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb: suddenly/quickly)
mahā-balaḥmighty, of great strength
mahā-balaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय; विशेषणम् (वीरभद्रः)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
vīra-bhadraḥVīrabhadra
vīra-bhadraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक) + bhadra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (वीरश्चासौ भद्रश्च)
dviṣatāmof enemies
dviṣatām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootdviṣat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘द्विषत्’ = शत्रु (enemy)
ni-hantāslayer
ni-hantā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootni-√han (धातु)
Formतृच् (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tri-śūlamthe trident
tri-śūlam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottriśūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—द्विगु (त्रीणि शूलानि यस्य/त्रिशूलम्)
udyamyahaving lifted/raised
udyamya:
Kriya (क्रिया—पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootud-√yam (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), ‘उद्यम्य’ = उठ्वा/उत्थाप्य (having raised)
taḍit-prakāśamshining like lightning
taḍit-prakāśam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottaḍit (प्रातिपदिक) + prakāśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (तडितः प्रकाश इव) विशेषणम् (त्रिशूलम्)
jājvalyamānamblazing
jājvalyamānam:
Visheshana (विशेषण)
TypeVerb
Root√jval (धातु)
Formशानच् (present participle, आत्मनेपद), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (त्रिशूलम्)
prabhayāwith radiance
prabhayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootprabhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
nirantaramcontinuously
nirantaram:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnirantaram (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb: continuously/without break)
sva-rociṣāwith its own splendor
sva-rociṣā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + rocis (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वस्य रोचिः/कान्तिः)
bhāsita-dik-vitānamilluminating the expanse of the directions
bhāsita-dik-vitānam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhāsita (√bhās, क्त-प्रत्यय) + dik (प्रातिपदिक) + vitāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (दिशां वितानं येन भासितम्) विशेषणम् (त्रिशूलम्)
sūrya-dyu-bimba-agni-uḍu-maṇḍala-ābhamhaving a radiance like the sun, heaven, fire, and the circle of stars
sūrya-dyu-bimba-agni-uḍu-maṇḍala-ābham:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsūrya (प्रातिपदिक) + dyu (प्रातिपदिक) + bimba (प्रातिपदिक) + agni (प्रातिपदिक) + uḍu (प्रातिपदिक) + maṇḍala (प्रातिपदिक) + ābha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सूर्य/द्युलोक/बिम्ब/अग्नि/उडु-मण्डल-सदृश-आभा) विशेषणम् (त्रिशूलम्)

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: Vīrabhadra springs up suddenly, towering and muscular, raising a lightning-bright trident that blazes continuously; the ten directions glow as if lit by sun, fire, and a ring of stars, with the Himalaya beneath.

V
Vīrabhadra
T
Triśūla (Trident)
S
Sūrya (Sun)
A
Agni (Fire)

FAQs

Divine power (śakti) is portrayed as light that dispels fear—dharma’s force is luminous and world-ordering.

The Kedāra-khaṇḍa context associates the narrative with Kedāra’s sacred region, though this verse itself is a martial-theophany description.

None.