Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56

सहस्रबाहुर्भुजगाधिपैर्वृतस्त्रिलोचनो भीमबलो भयावहः । एभिः समेतश्च तदा महात्मा स वीरभद्रोऽभिजगाम यज्ञम्

sahasrabāhurbhujagādhipairvṛtastrilocano bhīmabalo bhayāvahaḥ | ebhiḥ sametaśca tadā mahātmā sa vīrabhadro'bhijagāma yajñam

มีพันกร ถูกห้อมล้อมด้วยจอมราชันแห่งนาคา เป็นผู้มีสามเนตร—ทรงพละกำลังอันน่าสะพรึงและน่าหวาดหวั่น—มหาตมะวีรภัทร พร้อมด้วยหมู่นั้น จึงรุดหน้าไปสู่พิธียัญญะ

सहस्रबाहुःthousand-armed
सहस्रबाहुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसहस्र (संख्या/प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; द्विगु-समासः—सहस्रं बाहवः यस्य
भुजगाधिपैःby the lords of serpents
भुजगाधिपैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभुजग (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—भुजगानाम् अधिपाः
वृतःsurrounded
वृतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√वृ (धातु) (आवरणे) + क्त (भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त) — ‘वृत’ = आवृत/परिवृत
त्रिलोचनःthree-eyed
त्रिलोचनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या/प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; द्विगु-समासः—त्रीणि लोचनानि यस्य
भीमबलःof terrible strength
भीमबलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कर्मधारयः—भीमं बलं यस्य
भयावहःbringing fear
भयावहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभय (प्रातिपदिक) + आवह (कृदन्त; √वह् (धातु) उपसर्ग आ, ण्वुल्/अच्)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कृदन्त-प्रातिपदिक—भयं आवहति इति
एभिःwith these
एभिः:
Sahakari (Association/सहकारि)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम्; सर्वनाम
समेतःaccompanied
समेतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√इ (धातु) उपसर्ग सम् + क्त (भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; भूतकृदन्तः—सम् + इत = समेत (सहित/संयुक्त)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कर्मधारयः—महान् आत्मा यस्य
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्
वीरभद्रःVīrabhadra
वीरभद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक) + भद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कर्मधारय-नामधेयम्
अभिजगामwent/approached
अभिजगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) उपसर्ग अभि; लिट् (परस्मैपदम्)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; अभि-गम् = अभिगच्छति
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Dakṣa-yajña-smṛti (within Kedāra narrative)

Type: kshetra

Scene: Vīrabhadra—thousand-armed, three-eyed, encircled by serpent-kings—advances with a fearsome retinue toward the sacrificial ground, embodying divine retribution against hubris.

V
Vīrabhadra
S
Serpent-lords (Nāgas)
Y
Yajña

FAQs

When dharma is violated in the name of ritual, divine justice manifests; Vīrabhadra embodies the corrective force safeguarding sacred order.

The verse is part of Kedārakhaṇḍa’s sacred narrative field, but it describes the approach to a yajña rather than praising a named tīrtha.

None explicitly; the verse centers on the dramatic movement toward the sacrificial rite.