Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 159

संभाषमाणा जननीं तदानीं हिमालयं चैव तथा च मेनाम् । तथैव मेरुं मितभाषिणी तदा सा मंदरं पर्वतराजकन्या । जग्मुस्तदा तेन पथा च पर्वता यथागतेनापि विचक्षमाणाः

saṃbhāṣamāṇā jananīṃ tadānīṃ himālayaṃ caiva tathā ca menām | tathaiva meruṃ mitabhāṣiṇī tadā sā maṃdaraṃ parvatarājakanyā | jagmustadā tena pathā ca parvatā yathāgatenāpi vicakṣamāṇāḥ

ครานั้นนางสนทนากับมารดา ทั้งกับหิมาลัยและเมนา ธิดาผู้กล่าววาจาอ่อนหวานแห่งราชาแห่งขุนเขา ก็ออกเดินทางสู่เขามันทระ และหมู่ภูผาทั้งหลายก็ไปตามทางเดียวกันนั้น เฝ้ามองนางยามจากไป

संभाषमाणाspeaking, conversing
संभाषमाणा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-√भाष् (धातु) (कृदन्त; शतृ/शानच्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वर्तमान-कृदन्त (present participle, आत्मनेपद-भाव)
जननीम्mother
जननीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तदानीम्then, at that time
तदानीम्:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदानीम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
हिमालयम्Himālaya
हिमालयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहिम + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हिमस्य आलयः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (restrictive/emphatic particle)
तथाalso, likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘thus/also’)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
मेनाम्Menā
मेनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात
मेरुम्Meru
मेरुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
मितभाषिणीsoft-spoken, measured in speech
मितभाषिणी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमित + भाषिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (सा इति)
तदाthen
तदा:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक; सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
मन्दरम्Mandara (mountain)
मन्दरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमन्दर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पर्वतराजकन्याdaughter of the king of mountains
पर्वतराजकन्या:
Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्वत + राज + कन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पर्वतराजस्य कन्या)
जग्मुःthey went
जग्मुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक; सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
पथाby the path
पथा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
यथाas
यथा:
Sambandha (Comparator/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as, according to)
आगतेनby the (same) route taken/come
आगतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootआ-गत (कृदन्त; √गम् धातु)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
विचक्षमाणाःobserving, taking note, looking around
विचक्षमाणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-√चक्ष् (धातु) (कृदन्त; शतृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; वर्तमान-कृदन्त (present participle)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Tirtha: Mandara (Mandara-parvata)

Type: peak

Listener: Sages/pilgrim audience

Scene: Pārvatī, soft-spoken, converses with her mother Menā and father Himālaya, then departs toward Mandara; surrounding mountains seem to ‘move’ or accompany her, watching her path like living witnesses.

P
Pārvatī
H
Himālaya
M
Menā
M
Meru
M
Mandara

FAQs

Spiritual destiny is supported by the cosmos itself—Pārvatī’s dharmic resolve is mirrored by sacred geography responding to her journey.

Mandara and the Himalayan mountain-world are highlighted as sanctified landscapes within Kedārakhaṇḍa’s tīrtha-geography.

None directly; the verse describes a sacred departure and movement toward a mountain associated with tapas.