Previous Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 68

देव्या गतं वै स्वपितुर्गृहं तदा विमृश्य सर्वं भगवान्महेशः । दाक्षायणी पित्रवमानिता सती न यास्यतीति स्वपुरं पुनर्जगौ

devyā gataṃ vai svapiturgṛhaṃ tadā vimṛśya sarvaṃ bhagavānmaheśaḥ | dākṣāyaṇī pitravamānitā satī na yāsyatīti svapuraṃ punarjagau

ครั้นพระเทวีเสด็จไปยังเรือนบิดาแล้ว พระผู้เป็นมหेशะทรงใคร่ครวญเหตุทั้งปวง และทรงเห็นว่า พระสตีทักษายณีผู้ถูกบิดาหมิ่นประมาทจักไม่เสด็จกลับ จึงเสด็จคืนสู่พระธามของพระองค์อีกครั้ง

देव्याby the देवी (Sati)
देव्या:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
गतंgone
गतं:
Kriya (Action notion/क्रिया)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे क्रियाविशेषणवत्
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक अव्यय (particle)
स्वपितुःof her own father
स्वपितुः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्व + पितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
गृहंhouse
गृहं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
विमृश्यhaving reflected
विमृश्य:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवि-मृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
सर्वंeverything
सर्वं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
महेशःMaheśa (Śiva)
महेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भगवतः विशेषण/अप्पोजिशन
दाक्षायणीDākṣāyaṇī (daughter of Dakṣa)
दाक्षायणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदाक्षायणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पित्रवमानिताinsulted by (her) father
पित्रवमानिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपितृ + अवमानित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘अवमानित’; विशेषण (सती/दाक्षायणी)
सतीSatī
सती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
यास्यतिwill go
यास्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
स्वपुरंto his own city/abode
स्वपुरं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + पुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय (adverb)
जगौwent
जगौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगै (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)

Tirtha: Kedāra (contextual) / Kailāsa (mythic abode)

Type: peak

Scene: Śiva, after inward contemplation, turns back toward his own abode, the atmosphere heavy with impending tragedy; Devī’s absence is felt as a void.

M
Maheśa (Śiva)
D
Dakṣāyaṇī Satī
D
Dakṣa

FAQs

Disrespect toward the divine (and toward dharma) leads to irreversible consequences; honor is central to sacred order.

No tīrtha is directly glorified; the verse advances the Dakṣa-yajña storyline within Kedārakhaṇḍa.

None.