Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 58

बुद्धिः सद्यः समुत्पन्ना कर्मणा प्राक्तनेन हि । निर्वेदं परमापन्नः कितवो दुःखसंयुतः

buddhiḥ sadyaḥ samutpannā karmaṇā prāktanena hi | nirvedaṃ paramāpannaḥ kitavo duḥkhasaṃyutaḥ

ทันใดนั้น ด้วยแรงแห่งกรรมเก่า ปัญญาอันถูกต้องก็เกิดขึ้นในเขา นักพนันผู้เต็มไปด้วยทุกข์จึงตกสู่ความคลายกำหนัดและความสลดสังเวชอย่างยิ่ง

buddhiḥunderstanding / awareness
buddhiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
sadyaḥimmediately
sadyaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadyaḥ (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (‘immediately’)
samutpannāarose
samutpannā:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ud-√pad (पद्/पद्यते धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्ययः), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; ‘उत्पन्ना’
karmaṇāby (his) deed
karmaṇā:
Hetu/Karaṇa (Cause/Instrument)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
prāktanenaformer / previous
prāktanena:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāktana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कर्मणः)
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपातः; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (‘indeed/for’)
nirvedamdispassion / remorse
nirvedam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnirveda (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
parama-āpannaḥattained greatly / became deeply (remorseful)
parama-āpannaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootparama (प्रातिपदिक) + āpanna (√āp, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्ययः), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; कर्मधारयः (‘परमः आपन्नः’ = greatly attained); ‘nirvedam’ इत्यस्य कर्म
kitavaḥthe gambler / cheat
kitavaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkitava (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
duḥkha-saṃyutaḥjoined with sorrow / distressed
duḥkha-saṃyutaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootduḥkha (प्रातिपदिक) + saṃyuta (√yuj, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (‘दुःखेन संयुतः’); विशेषणम् (कितवः)

Lomaharṣaṇa (Sūta), speaking to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Pilgrim-audience (implied)

Scene: The gambler’s face shifts from pain to clarity; he sits up amid scattered offerings, hands trembling, eyes softened with remorse and awakening discernment.

FAQs

Even a fallen person can awaken; prior karma and sudden remorse (nirveda) can become the seed of dharmic change.

Kedārakhaṇḍa frames the teaching, aligning the moral awakening with Kedāra’s Śaiva sanctity.

No explicit rite is stated; the verse highlights inner conversion—buddhi and nirveda—as the turning point.