Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 103

यम उवाच । दानं प्रशस्तं भूम्यां च दृश्यते कर्म्मणः फलम् । स्वर्गे दानं न दातव्यं केनचित्कस्यचित्क्वचित् । तस्माद्दंड्योऽसि रे मूढ अशास्त्रीयं कृतं त्वया

yama uvāca | dānaṃ praśastaṃ bhūmyāṃ ca dṛśyate karmmaṇaḥ phalam | svarge dānaṃ na dātavyaṃ kenacitkasyacitkvacit | tasmāddaṃḍyo'si re mūḍha aśāstrīyaṃ kṛtaṃ tvayā

พระยมตรัสว่า “ทานเป็นสิ่งสรรเสริญในโลกมนุษย์ และผลแห่งกรรมย่อมปรากฏให้เห็น แต่ในสวรรค์ไม่ควรมีผู้ใดให้ของแก่ผู้ใด ไม่ว่าเมื่อใดก็ตาม เพราะฉะนั้นเจ้าจึงต้องรับโทษ เจ้าคนเขลา เพราะได้ประพฤติผิดพระศาสตรา”

यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
दानम्charity, giving
दानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
प्रशस्तम्praiseworthy
प्रशस्तम्:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रशस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (दानम् इत्यस्य)
भूम्याम्on earth
भूम्याम्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
कर्मणःof the deed
कर्मणः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
फलम्fruit, result
फलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
दानम्charity
दानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
दातव्यम्should be given
दातव्यम्:
Kriya (Obligation predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive/obligative), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधिलिङ्गार्थ (should be given)
केनचित्by anyone
केनचित्:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; अनिश्चितार्थक (by anyone)
कस्यचित्to anyone
कस्यचित्:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; अनिश्चितार्थक (to anyone)
क्वचित्anywhere
क्वचित्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक-अव्यय (indefinite adverb: anywhere/ever)
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Hetu/Apādāna (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
दण्ड्यःpunishable
दण्ड्यः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदण्ड्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (त्वम् इत्यस्य)
असिare
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
रेhey!
रे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootरे (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात (vocative particle, often reproachful)
मूढO fool
मूढ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमूढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
अशास्त्रीयम्unscriptural
अशास्त्रीयम्:
Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + शास्त्रीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कृतम् इत्यस्य)
कृतम्done
कृतम्:
Kriya (Predicative participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

Yama

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/audience

Scene: Yama rises slightly, pointing in admonition; the gambler recoils. The court is austere—Citragupta’s ledger open—signaling that even ‘charity’ is audited for correctness.

Y
Yama
S
Svarga (heaven)
Ś
Śāstra

FAQs

Dāna must follow śāstra and proper context; otherwise even ‘good’ acts can turn into adharma with negative karmic results.

The textual frame is Kedāra (Kedārakhaṇḍa), but this verse functions as a general dharma-rule rather than a tīrtha-māhātmya.

A rule about dāna is stated: charity is appropriate on earth; ‘giving in heaven’ is declared improper in this narrative context.