Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 149

वृत्रेण कोपिना चैवं धिक्कृता दैत्यपुंगवाः । हे पुलोमन्महाभाग वृषपर्वन्नमोस्तु ते

vṛtreṇa kopinā caivaṃ dhikkṛtā daityapuṃgavāḥ | he pulomanmahābhāga vṛṣaparvannamostu te

ครั้นถูกวฤตระผู้กริ้วตำหนิ เหล่าหัวหน้าด้วยตยะจึงกล่าวว่า “โอ้ ปุโลมัน ผู้ทรงบุญญาธิการ; โอ้ วฤษภรวัน—ขอนอบน้อมแด่ท่าน!”

वृत्रेणby Vṛtra
वृत्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd case), एकवचन
कोपिनाangry
कोपिना:
Viśeṣaṇa (Qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootकोपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd case), एकवचन; विशेषण (angry)
and
:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
धिक्कृताःrebuked/insulted
धिक्कृताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootधि(क्) + कृ (धातु) → धिक्कृत (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘धिक्’ इति निपातपूर्वकः
दैत्यपुंगवाःleaders/bulls among the Daityas
दैत्यपुंगवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य + पुंगव (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘दैत्यानां पुंगवाः’
हेO
हे:
Sambodhana (Address)
TypeIndeclinable
Rootहे (अव्यय)
Formअव्यय; संबोधन-निपात (vocative particle)
पुलोमन्Puloman
पुलोमन्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootपुलोमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; संबोधन (8th case), एकवचन
महाभागgreatly fortunate/noble
महाभाग:
Sambodhana (Address)
TypeAdjective
Rootमहा + भाग (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग; संबोधन (8th case), एकवचन; कर्मधारयः ‘महान् भागः यस्य’
वृषपर्वन्Vṛṣaparvan
वृषपर्वन्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootवृष + पर्वन् (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग; संबोधन (8th case), एकवचन; तत्पुरुषः (नामधारक)
नमःsalutation
नमः:
Sambandha (Salutation)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् निपातप्राय; प्रायः अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable interjection)
अस्तुlet there be
अस्तु:
Kriyā (Predicate verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive sense), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी (4th case), एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced); direct address by Dāitya chiefs implied

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: Vṛtra, eyes blazing, rebukes the daitya chiefs; the chastened leaders turn to Puloman and Vṛṣaparvan with formal salutations, hands joined, attempting to restore command structure.

V
Vṛtra
P
Puloman
V
Vṛṣaparvan
D
Dāityas

FAQs

In crisis, groups seek authority and rally around leaders; the Purāṇic narrative uses such moments to show the consequences of alignment or misalignment with dharma.

Not explicit in this verse; the text belongs to the Kedārakhaṇḍa’s Kedāra sacred-geography milieu.

None.