Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 123

एवं पंचामृतेनैव स्नपनीयो वृषध्वजः । पश्चादर्घ्यं प्रदातव्यं ताम्रपात्रेण धीमता । अनेनैव च मंत्रेण उमाकांतस्य तृष्टये

evaṃ paṃcāmṛtenaiva snapanīyo vṛṣadhvajaḥ | paścādarghyaṃ pradātavyaṃ tāmrapātreṇa dhīmatā | anenaiva ca maṃtreṇa umākāṃtasya tṛṣṭaye

ดังนี้พึงสรงสนานพระวฤษภธวชะ (พระศิวะ) ด้วยปัญจามฤตโดยแท้ ครั้นแล้วผู้มีปัญญาพึงถวายอรฺฆยะในภาชนะทองแดง ด้วยมนตร์นี้เอง เพื่อความพอพระทัยของอุมากานตะ

एवम्thus
एवम्:
Prakāra-adhikaraṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb) — thus
पञ्चामृतेनwith the five-nectar mixture
पञ्चामृतेन:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootपञ्च-अमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन — with pañcāmṛta
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle of emphasis) — indeed/only
स्नपनीयःshould be bathed
स्नपनीयः:
Kartṛ-predicative (Subject complement)
TypeAdjective
Rootस्नप् (धातु) + स्नपनीय (कृदन्त, अनीयर्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; अनीयर्-प्रत्यय (gerundive/obligative) — to be bathed
वृषध्वजःBull-bannered (Śiva)
वृषध्वजः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootवृष-ध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन — he whose banner is the bull (Śiva)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kāla-adhikaraṇa (Time/Sequence)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (sequence adverb) — afterwards
अर्घ्यम्arghya (water offering)
अर्घ्यम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootअर्घ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन — arghya-offering
प्रदातव्यम्should be offered
प्रदातव्यम्:
Vidhi (Obligation)
TypeAdjective
Rootप्र-दा (धातु) + प्रदातव्य (कृदन्त, तव्यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तव्यत्-प्रत्यय (gerundive) — to be given
ताम्रपात्रेणwith a copper vessel
ताम्रपात्रेण:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootताम्र-पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन — with a copper vessel
धीमताby the wise one
धीमता:
Karta (Agent)
TypeNoun
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन — by the wise (person)
अनेनwith this
अनेन:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन — with this
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय — indeed
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction) — and
मन्त्रेणwith the mantra
मन्त्रेण:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन — with the mantra
उमाकान्तस्यof Umā’s beloved
उमाकान्तस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootउमा-कान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन — of Umā’s beloved (Śiva)
तृष्टयेfor satisfaction
तृष्टये:
Sampradana (Purpose/Recipient)
TypeNoun
Rootतृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन — for satisfaction/pleasure

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating ritual instructions within Kedāra Khaṇḍa

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Scene: The liṅga is bathed with pañcāmṛta in successive streams; afterward a copper vessel is raised to offer arghya while the mantra is recited for Umākānta’s satisfaction.

Ś
Śiva
V
Vṛṣadhvaja
U
Umākānta
U
Umā

FAQs

Proper sequence and reverence in ritual express dharma and invite Śiva’s satisfaction.

Kedāra, where Śiva’s worship is detailed as part of the site’s māhātmya.

Bathe Śiva with pañcāmṛta, then offer arghya in a copper vessel while reciting the prescribed mantra.