Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54

मथ्यमानात्ततस्तस्मादुच्चैःश्रवाः समद्भुतम् । बभूव अश्वो रत्नानां पुनश्चैरावतो गजः

mathyamānāttatastasmāduccaiḥśravāḥ samadbhutam | babhūva aśvo ratnānāṃ punaścairāvato gajaḥ

เมื่อการกวนยังดำเนินต่อไป จากมหาสมุทรนั้นก็ปรากฏ “อุจไฉศรวา” อันน่าอัศจรรย์—ยอดแห่งม้าทั้งหลาย—แล้วต่อมาก็มีช้าง “ไอราวตะ” ปรากฏขึ้นด้วย

मथ्यमानात्from (the ocean) being churned
मथ्यमानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeAdjective
Rootमथ् (धातु) + शानच्/मान (कृदन्त)
Formकृदन्त (वर्तमानकाले कर्मणि/भावे), शानच्-प्रत्ययान्त; पञ्चमी, एकवचन; ‘(अब्धेः) मथ्यमानात्’ इति भावः
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshaṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (thereupon)
तस्मात्from that (churning)
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; सर्वनाम
उच्चैःश्रवाःUccaiḥśravā (the divine horse)
उच्चैःश्रवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउच्चैः (अव्यय) + श्रवस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उच्चैः श्रवः/कीर्तिः यस्य—नामरूपेण); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समद्भुतम्most wonderful
समद्भुतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् (उपसर्ग) + अद्भुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (उच्चैःश्रवाः/अश्वः) — ‘अत्यद्भुतम्’
बभूवcame into being
बभूव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अश्वःa horse
अश्वः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उच्चैःश्रवाः इत्यस्य जातिवाचक-व्याख्या
रत्नानाम्among/of gems
रत्नानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
पुनःagain/further
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (again/further)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक
ऐरावतःAirāvata (Indra’s elephant)
ऐरावतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऐरावत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गजःan elephant
गजः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ऐरावतः इत्यस्य जातिवाचक-व्याख्या

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Kedāra (context)

Type: kshetra

Scene: A white celestial horse (Uccaiḥśravā) rises from the foaming ocean, followed by the majestic elephant Airāvata, both gleaming with otherworldly purity.

U
Uccaiḥśravā
A
Airāvata
O
Ocean (Abdhi)

FAQs

Dharma’s unfolding brings ‘supports of sovereignty’—symbolic power and stability—represented by the celestial horse and elephant.

No specific tirtha is mentioned; the verse is mythic narration within Kedārakhaṇḍa.

None; the verse lists emergent treasures.