Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 65

तद्देवदेव भवतश्चरणारविंदं सेवानुबंधमहिमानमनंतरूपम् । त्वदाश्रितं यत्परमानुकंपया नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद

taddevadeva bhavataścaraṇāraviṃdaṃ sevānubaṃdhamahimānamanaṃtarūpam | tvadāśritaṃ yatparamānukaṃpayā namo'stu te devavara prasīda

“ฉะนั้น โอ้เทวะเหนือเทวะทั้งปวง ข้าพเจ้าทั้งหลายขอนอบน้อมแด่บาทบัวของพระองค์—ผู้มีมหิมาอันประจักษ์ด้วยการปรนนิบัติภักดี และมีรูปอันหาที่สุดมิได้ ด้วยพระกรุณาสูงสุด พระองค์ทรงเป็นที่พึ่งของผู้เข้ามาพึ่งพิง ขอนอบน้อมแด่พระองค์ โอ้เทวะผู้ประเสริฐ โปรดเมตตา”

तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (that)
देवदेवO God of gods
देवदेव:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootदेव + देव (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (देवानां देवः); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
भवतःof you
भवतः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
चरणारविन्दम्lotus-feet
चरणारविन्दम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचरण + अरविन्द (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (चरणस्य अरविन्दम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
सेवानुबन्धमहिमानम्whose glory is linked with service
सेवानुबन्धमहिमानम्:
Karma (Apposition to caraṇāravindam)
TypeNoun
Rootसेवा + अनुबन्ध + महिमन् (प्रातिपदिकानि)
Formबहुपद-तत्पुरुष; (सेवायाः अनुबन्धः) इति षष्ठी-तत्पुरुष + तस्य महिमानम्; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अनन्तरूपम्of endless forms
अनन्तरूपम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअनन्त + रूप (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारयसमास (अनन्तं रूपं यस्य/अनन्तरूपम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
त्वदाश्रितम्resorted to by you / dependent on you
त्वदाश्रितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्वद् + आश्रित (प्रातिपदिक; कृदन्त क्त from आ+श्रि)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (त्वया/त्वद्-सम्बन्धेन आश्रितम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
यत्which
यत्:
Karma (Relative object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
परमानुकम्पयाby supreme compassion
परमानुकम्पया:
Karaṇa (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootपरम + अनुकम्पा (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय (परमा अनुकम्पा); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
नमःsalutation
नमः:
Sambandha/Discourse formula
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभूत/निपातवत् प्रयोग; नमस्कारार्थक (salutation particle)
अस्तुlet there be
अस्तु:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative/benedictive sense), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
तेto you
ते:
Sampradāna (Recipient)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी (4th), एकवचन (dative)
देववरO best of gods
देववर:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootदेव + वर (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (देवानां वरः); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
प्रसीदbe gracious
प्रसीद:
Ājñā/Prārthanā
TypeVerb
Rootप्र + सद् (धातु)
Formलोट्-लकार, परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन

Devas/Lokapālas and Ṛṣis (formal hymn of surrender to Śiva)

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Scene: A devotee-assembly bows to Śiva’s lotus feet; the imagery emphasizes the feet as radiant, with subtle suggestion of countless forms emanating behind the Lord.

D
Devadeva (Śiva)
C
Caraṇāravinda (lotus feet)

FAQs

Service (sevā) and surrender at Śiva’s feet draw divine grace; the Infinite becomes near through compassion.

Kedāra-kṣetra, where the Mahātmya culminates in stotra, refuge, and the assurance of Śiva’s mercy.

Stotra and namaskāra: praising Śiva’s lotus feet and seeking prasāda (grace) through devoted service.